Азаматтардың петициялар мен халықтық бастамаларға құқығы

Петиция деген не

Петиция — азаматтардың талаппен, ұсыныспен немесе шағыммен билікке жолдайтын ұжымдық үндеуі. Оның жай өтініштен айырмасы — ауқымында: оған мыңдаған адам қол қояды, ал мемлекет оны міндетті түрде қарап, жария түрде жауап беруге тиіс.

Халықтық бастамалардың төрт түрі

1. Заңнамалық бастама Азаматтар белгілі бір қол саны жиналса (шамамен 100 000), заң жобасын ұсына алады: - Жобаны eGov платформасында жариялау - Қолдарды растаумен бірге жинау - Құрылтайға жолдау — ол белгіленген мерзімде қарауға міндетті 2. Референдум өткізу туралы петиция Азаматтар маңызды мәселе бойынша референдум бастай алады. Ол үшін қол жинап, сұрақты анық «Иә/Жоқ» форматында тұжырымдау керек. 3. Құрылтайға петиция Белгілі бір мәселені қарау туралы талап: министрдің есебін тыңдау, тексеру жүргізу, заңға өзгеріс енгізу. 4. Үкіметке немесе әкімдіктерге петиция Нақты әрекет жасауды талап ету: мектеп салу, жол жөндеу, экологиялық мәселені шешу.

Қалай жолдауға болады

Онлайн: e-Otinish порталы арқылы — ЭЦҚ немесе мобильді қосымша арқылы сәйкестендіру, қолдардың ашық есептегішімен. Офлайн: қағаз түрінде қол жинап, уәкілетті органға тапсыру.

Мемлекет не істеуге міндетті

Егер петиция белгіленген қол шегіне жетсе: - Құрылтай оны шамамен 3 ай ішінде қарайды - Үкімет немесе әкімдік негіздемесімен бірге жария жауап береді - Тіпті бас тартылған жағдайда да билік себебін түсіндіруге міндетті

Халықаралық тәжірибе

• Швейцария — конституциялық бастама үшін 100 000 қол - Ұлыбритания — 100 000 қол → парламентте талқылау - Оңтүстік Корея — 200 000 қол → Президенттің міндетті жауабыимволдық құрал болып қалады. Ал егер қарау рәсімі ашық және міндетті болса, ол шынайы қоғамдық ықпал тетігіне айналады.

• Азаматтар заң жобаларын бастай алады (шамамен 100 000 қол шегі)
• Құрылтай петицияны белгіленген мерзімде қарауға міндетті
• e-Otinish арқылы онлайн беруге болады (ЭЦҚ немесе мобильді қосымша)
• Бас тартқан жағдайда да билік себептерін жариялы түрде түсіндіруге міндетті