Мені жұмыстан шығарды — конституциялық құқықтарым қандай

Конституция не кепілдендіреді

Қазақстан Конституциясы еңбек құқығыңызды тікелей бекітеді:

• Еңбек бостандығы құқығы. Ешкім сізді жұмысқа мәжбүрлей алмайды немесе заңды негіздерсіз еңбек құқығынан айыра алмайды.
• Жұмыссыздықтан қорғаныш. Мемлекет жұмысбастылық жағдайын жасауға және жұмысынан айырылған азаматтарды қолдауға міндетті.
• Кемсітушілікке тыйым. Жыныстық, нәсілдік, ұлттық, жастық, діни, саяси немесе әлеуметтік белгілері бойынша жұмыстан шығару конституциялық құқықты бұзу болып табылады.
• Əділ сыйақы құқығы. Конституция заңмен белгіленген ең төмен мөлшерден кем емес еңбекақыны кепілдендіреді.
• Əлеуметтік қорғаныш құқығы. Жұмыс жоғалтқан жағдайда жұмыссыздық жәрдемақысы мен жұмысқа орналасуға көмек алуға құқығыңыз бар.

Заңсыз жұмыстан шығарылған жағдайда не істеу керек

1-қадам. Жұмыстан шығару туралы бұйрықты алыңыз Жұмыс беруші сізге негіздемесі бар жұмыстан шығару туралы бұйрық беруге міндетті. Барлық құжаттарды сақтаңыз.

2-қадам. Заңдылықты бағалаңыз Еңбек кодексінде жұмыстан шығару негіздерінің жабық тізімі бар. Сізді заңды негізсіз жұмыстан шығарса — бұл заңсыз жұмыстан шығарылу.

3-қадам. Қайда жүгіну керек

• Мемлекеттік еңбек инспекциясы — 10 жұмыс күні ішінде шағым беріңіз.
• Сот — бұйрықты алған күннен бастап 1 ай ішінде заңсыз жұмыстан шығарылу туралы талап қойыңыз.
• Адам құқықтары жөніндегі уәкіл (омбудсмен) — бұзушылық кемсітушілік сипатта болса.
• Кәсіподақ — кәсіподақ мүшесі болсаңыз, ол сіздің мүддеңізді қорғауға міндетті.

• Конституция еңбек құқығын және жұмыссыздықтан қорғанышты кепілдендіреді
• Кемсітушілік негізіндегі жұмыстан шығару конституциялық құқықтарды бұзады
• Заңсыз жұмыстан шығарылу туралы талап қоюдың мерзімі — бұйрықты алған күннен 1 ай
• Еңбек инспекциясына, сотқа немесе омбудсменге жүгіній
• Сот жұмысқа қалпына келтіруге және өтемақы өндіріп алуға міндеттей алады