Қазақстан Республикасының Үкіметі
Үкімет — жоғары атқарушы орган. Ол экономиканы және әлеуметтік саланы басқарады, азаматтардың құқықтарының іске асуын қамтамасыз етеді. Үкіметті Президент қалыптастырады, ал ол Президентке де, Құрылтайға да есеп береді.
Неге бұл маңызды
Үкімет – сіздің күнделікті өміріңізге тікелей әсер ететін орган: бағалар, зейнетақылар, мектептер, ауруханалар, жолдар, жұмыс орындары. Президент стратегиялық бағытты айқындайды, Құрылтай заңдар қабылдайды, ал Үкімет соның бәрін іс жүзінде жүзеге асырады.
Құрамы және қалыптастырылуы
Үкіметті Премьер-министр басқарады, оны Президент Құрылтайдың келісімімен тағайындайды.
Үкімет құрамына мыналар кіреді:
- Премьер-министр
- Премьер-министрдің орынбасарлары
- Министрлер
- Орталық мемлекеттік органдардың басшылары (Президент шешімі бойынша)
Үкіметтің құрылымы мен құрамын Премьер-министрдің ұсынуымен Президент айқындайды.
Үкіметтің өкілеттіктері
Экономика саласында:
- Экономикалық саясатты әзірлеу және іске асыру
- Мемлекеттік меншікті басқару
- Республикалық бюджетті әзірлеу және орындау
- Нарықтарды реттеу және бәсекені қорғау
Әлеуметтік салада:
- Білім, денсаулық сақтау, мәдениет саласындағы саясатты іске асыру
- Халықты әлеуметтік қорғауды қамтамасыз ету
- Тұрғын үй саясатын іске асыру
- Еңбек қатынастарын реттеу
Қауіпсіздік саласында:
- Қоғамдық қауіпсіздік пен құқықтық тәртіпті қамтамасыз ету
- Азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау
- Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл
Сыртқы экономикалық байланыстар саласында:
- Сыртқы экономикалық саясатты іске асыру
- Шетелдік инвестицияларды тарту
- Халықаралық экономикалық ұйымдарға қатысу
Есептілігі және жауапкершілігі
Үкімет есеп береді:
- Президентке – ішкі және сыртқы саясатты іске асыру мәселелері бойынша
- Құрылтайға – бюджеттің орындалуы және Үкімет бағдарламасының жүзеге асырылуы бойынша
Құрылтай тарапынан бақылау нысандары:
- Үкімет бағдарламасын бекіту
- Жыл сайынғы есептерді тыңдау
- Үкімет сағаты
- Сенімсіздік вотумын білдіру
Үкіметтің отставкасы
Үкімет өкілеттігін тоқтатады:
- Жаңадан сайланған Президент алдында
- Президенттің шешімі бойынша
- Бір жыл ішінде Құрылтай екі рет сенімсіздік білдіргеннен кейін
- Премьер-министр отставкаға кеткен жағдайда
Вице-президенттің рөлі
Вице-президент Президенттің тапсырмасы бойынша Үкімет жұмысын үйлестіреді, Үкімет отырыстарына қатысады және Президент тапсырмаларының орындалуын бақылайды.
Негізгі фактілер
- Премьер-министрді Президент Құрылтайдың келісімімен тағайындайды
- Үкімет Президентке де, Құрылтайға да есеп береді
- Сенімсіздік вотумы – парламенттік бақылау тетігі
- Вице-президент Үкімет жұмысын Президент тапсырмасымен үйлестіреді