Вице-президент қашан пайда болады және ол не үшін қажет?
Вице-президент лауазымы жаңа Конституцияда және 2026 жылғы 5 маусымда қол қойылған Президент туралы заңда бекітілген. Вице-президентті Президент Құрылтайдың келісімімен тағайындайды, сондықтан институттың толық іске қосылуы жаңа парламенттің қалыптасуына байланысты.
Вице-президент не үшін енгізіледі
1995 жылғы Конституцияда Президент өкілеттігі мерзімінен бұрын тоқтатылған жағдайда оның функциялары Сенат Төрағасына, кейін Мәжіліс Төрағасына, одан кейін Премьер-министрге өтетін. Жаңа үлгіде бұл тізбекте бірінші болып Вице-президент тұрады, сондықтан билік сабақтастығының тетігі тікелей әрі басқарылатын болады.
Жаңа сабақтастық тәртібі
- Вице-президент – кезекте бірінші
- Құрылтай Төрағасы – егер Вице-президент өкілеттікті қабылдай алмаса
- Премьер-министр – кейінгі алмастыру буыны
Қалай тағайындалады
- Вице-президентті Президент тағайындайды.
- Тағайындау үшін Құрылтайдың келісімі қажет.
- Нақты біліктілік талаптарын Президент туралы қол қойылған заңның соңғы мәтіні мен ресми жарияланымнан тексеру керек.
Институт қашан толық іске қосылады
- Конституциялық норма 2026 жылғы 1 шілдеден бастап күшінде.
- 95-бап бойынша тағайындау бірінші шақырылымдағы Құрылтайдың алғашқы сессиясы ашылған күннен бастап екі ай ішінде жасалып, Құрылтайдың келісімін талап етеді.
Факт
Вице-президент институты Қазақстанда 1991–1995 жылдары болған. Бірінші және жалғыз вице-президент – Ерік Асанбаев.
Материалдың негізі
Түсіндірме сүйенетін Конституция нормалары мен бастапқы дереккөздер.
Конституция нормалары
Бастапқы дереккөздер
Редакция осы материалды салыстырған ашық дереккөздер. Тексерілді 2026 жылғы 16 шілде.
Байланысты баптар
Материал сүйенетін Конституция баптарына жылдам өту.