Референдумға қандай мәселелер шығарылуы мүмкін
Референдумға аса маңызды мәселелер шығарылады: Конституция, егемендік, іргелі құндылықтар. Шығаруға болмайды: бюджет, салықтар, рақымшылық, құқықтарды шектеу. Бастама: Президент, парламент немесе азаматтар – 2/3-тан кем емес өңірлерден 200 000 қол жинағанда.
Референдумға нені шығаруға болады
- Жаңа Конституцияны қабылдау
- Қолданыстағы Конституцияға түзетулер енгізу
- Мемлекеттік өмірдің аса маңызды мәселелерін – егемендік, аумақ, іргелі құндылықтар
Нені шығаруға болмайды
- Бюджет пен салықтарды – олар «Иә/Жоқ» форматынан тым күрделі
- Рақымшылық пен кешірім жасауды
- Конституциялық құқықтар мен бостандықтарды шектейтін мәселелерді
- Сот пен прокуратура құзыретіне жататын мәселелерді
- Қорғаныс пен қауіпсіздікке қатысты жедел шешімдерді
Кім бастама көтере алады
| Бастамашы | Шарт |
|---|---|
| Президент | Референдум өткізу туралы ұсыныс енгізеді |
| Азаматтар | ≥200 000 қол, олар ≥2/3 өңірден теңдей жиналуға тиіс |
| Парламент | Президентке мәселені референдумға шығаруды ұсына алады |
Неліктен мұндай шектеулер орынды
«Барлық салықты алып тастауға» дауыс беруге болмайды – мұндай шешімнің салдары ауыр болуы мүмкін. «Барлық сотталғандарға рақымшылық жасау» туралы да референдум өткізу дұрыс емес: әр істі жеке бағалау қажет. Референдум техникалық сараптаманы емес, халық еркін қажет ететін іргелі шешімдерге арналған құрал.
Негізгі фактілер
- Шығаруға болатыны: Конституция, конституциялық түзетулер, аса маңызды мәселелер
- Шығаруға болмайтыны: бюджет, салықтар, рақымшылық, құқықтарды шектеу
- Азаматтық бастама: 2/3-тан кем емес өңірлерден 200 000 қол
- Шектеулер тізімі – «Республикалық референдум туралы» Конституциялық заңда (3-бап)
Материалдың негізі
Түсіндірме сүйенетін Конституция нормалары мен бастапқы дереккөздер.
Конституция нормалары
Бастапқы дереккөздер
Редакция осы материалды салыстырған ашық дереккөздер. Тексерілді 2026 жылғы 16 шілде.
Байланысты баптар
Материал сүйенетін Конституция баптарына жылдам өту.