2026 жылғы 1 шілде: нақты өзгерістер
2026 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстанның жаңа Конституциясы толық күшіне енеді. Мынадай өзгерістер болады:
Азаматтардың жаңа құқықтары
Цифрлық құқықтар (конституциялық деңгейде алғаш рет):
- Дербес деректерді қорғау құқығы. Сіздің келісіміңізсіз деректерді жинау, сақтау және беру енді Конституцияны бұзу болып саналады.
- Цифрлық байланыс құпиясы — мессенджерлердегі хат-хабар мен электрондық пошта телефон сөйлесулерімен бірдей қорғалады.
- Ұмытылу құқығы — ашық дереккөздерден өзіңіз туралы ақпаратты жоюды талап ете аласыз.
- Биометриялық деректерді қорғау — саусақ іздері, бетті тану деректері жеке қорғалады.
Ұстап алу кезіндегі құқықтар:
- Сот шешімісіз ұстап алудың ең ұзақ мерзімі: 48 сағат (бұрын 72 сағат болатын).
- «Миранда ережесі» — ұстап алынған сәттен бастап сізге құқықтарыңыз міндетті түрде түсіндіріледі.
- Ұстап алынған сәттен бастап адвокатқа дереу қол жеткізу құқығы.
Петиция құқығы:
- Азаматтар Құрылтайға петициялар жолдай алады. Заңда белгіленген қол жинап, петицияны Құрылтай міндетті түрде қарастырады.
Конституциялық сот
2026 жылғы 1 шілдеден бастап кез келген азамат өзіне қолданылған заң конституциялық құқықтарын бұзады деп санаса, Конституциялық сотқа тікелей жүгіне алады.
Не бірден өзгермейді
- Құрылтай сайлаудан кейін қалыптасады (шамамен 2026 жылғы күз).
- Вице-президент Құрылтай қалыптасқаннан кейін тағайындалады.
- Халық Кеңесі тиісті заң қабылданғаннан кейін іске қосылады.