Неге цифрлық құқықтар қажет болды
Бұрынғы конституциялық модель интернетке дейінгі кезеңде қалыптасты. Бүгінде адамның өмірінің елеулі бөлігі цифрлық ортада өтеді:
- хат алмасу
- банктік операциялар
- мемлекеттік қызметтерді алу
- әлеуметтік желілерді пайдалану
- жеке деректерді сақтау және өңдеу
Сондықтан жаңа Конституция цифрлық кеңістікті құқықтық қорғау аймағына енгізеді.
Негізгі цифрлық құқықтар
Жаңа редакция мына кепілдіктерді бекітеді:
- Цифрлық хат-хабар құпиясы – цифрлық технологиялар қолданылатын хабарламаларды да қамтиды; шектеу заңда белгіленген жағдайлар мен тәртіп бойынша ғана мүмкін
- Дербес деректерді қорғау құқығы – заңсыз жинаудан, өңдеуден, сақтаудан және пайдаланудан қорғайды
- Биометриялық деректер – дербес деректерге жатады және арнайы заңнамамен реттеледі; Конституция оларды бөлек атамайды
- Ақпарат алу және тарату – заң тыйым салмаған тәсілдермен жүзеге асырылады, ал шектеулер заңмен белгіленеді
Бұл құқықтар іс жүзінде нені білдіреді
Мемлекет пен жеке ұйымдар:
- деректерді шексіз жинай алмайды
- адамның келісімінсіз ақпаратты еркін тарата алмайды
- құпия коммуникацияға заңсыз араласа алмайды
- цифрлық бақылауды құқықтық негізсіз қолдана алмайды
Қандай тәуекелдерге жауап береді
Цифрлық құқықтар мына қауіптерге жауап береді:
- жеке деректердің таралуы
- аккаунттар мен хабарламаларға заңсыз қол жеткізу
- цифрлық профильдеу
- адамның беделіне зиян келтіретін ескі ақпараттың шексіз сақталуы
Неге бұл конституциялық деңгейде маңызды
Цифрлық құқықтар Конституцияда бекітілген жағдайда, оларды жай ведомстволық ережелермен немесе әлсіз заңдармен айналып өту қиындайды. Бұл азаматқа неғұрлым жоғары деңгейдегі қорғаныс береді.