Бұл не
Халық Кеңесі – түбегейлі жаңа институт. Қазақстанның бұрынғы бірде-бір Конституциясында мұндай орган болған емес. Негізгі сипаттары:
- 126 мүше – барлық өңірлер мен қоғамдық топтардың өкілдері
- Конституциялық орган – жарлықпен емес, Конституциямен бекітіледі
- Заң шығару бастамасы құқығы – Құрылтайға заң жобаларын енгізе алады, ал Құрылтай оларды міндетті түрде қарауға тиіс
- Дербес орган – «Президент жанындағы» құрылым емес, жеке институт
Ұлттық Құрылтайдан несімен ерекшеленеді
| Ұлттық Құрылтай (2022) | Халық Кеңесі (2026 жылғы Конституция) | |
|---|---|---|
| Мәртебесі | Жарлықпен құрылған | Конституциялық орган |
| Орны | Президент жанында | Дербес |
| Өкілеттігі | Кеңесші | Заң шығару бастамасы құқығы |
| Нәтижесі | Ұсынымдар | Құрылтай міндетті түрде қарайтын заң жобалары |
| Бұл жай атауды өзгерту емес – өкілеттігі де, мәртебесі де бөлек басқа институт. |
Құрылтай бар болса, не үшін керек
Құрылтай – пропорционалды жүйемен сайланатын 145 депутаты бар кәсіби парламент. Ал Халық Кеңесі – азаматтық қоғамның үні: өңірлер, кәсіптер, жас топтары, қоғамдық ұйымдар. Яғни партияда жоқ адамдар үшін қосымша өкілдік арнасы.
Қалай қалыптасады
126 мүше мыналарды білдіреді:
- Қазақстанның барлық өңірлерін
- қоғамдық ұйымдарды
- кәсіби қауымдастықтарды
- әртүрлі әлеуметтік топтарды Нақты тәртіп конституциялық заңда айқындалады. Адамдар өз ауданы мен қаласындағы өзгерістерге сырттай бақылаушы емес, қатысушы ретінде араласа алады.