Дербес деректерді конституциялық қорғаныш
2026 жылғы Қазақстан Конституциясы конституциялық деңгейде алғаш рет дербес деректерді қорғау құқығын бекітеді.
Не қорғалады:
- Дербес деректер — тегі, аты, жөні, туған күні, мекенжайы, ЖСН, телефон нөмірі, электрондық пошта және сізді сәйкестендіруге мүмкіндік беретін кез келген басқа ақпарат.
- Биометриялық деректер — саусақ іздері, бет-бейненің тану деректері, дауыс үлгілері.
- Цифрлық байланыс құпиясы — мессенджерлердегі хат-хабар, электрондық пошта.
- Ұмытылу құқығы — ашық дереккөздерден өзіңіз туралы ақпаратты жоюды талап ете аласыз.
Деректер ағып кеткен жағдайда не істеу керек
1-қадам. Фактіні тіркеңіз — скриншот жасаңыз, жариялау сілтемелерін сақтаңыз.
2-қадам. Жоюды талап етіңіз — деректер ағып кеткен ұйымға жазбаша талап жіберіңіз.
3-қадам. Уәкілетті органға жүгіріңіз — Қазақстанда дербес деректер саласындағы реттеуші функцияларды Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі атқарады.
4-қадам. Прокуратура — бұзушылық жүйелі немесе қылмыстық сипатта болса.
5-қадам. Сот — деректердің ағып кетуінен келген моральдық зиян мен шығындарды өтеу туралы талап қоюға құқығыңыз бар.
6-қадам. Конституциялық сот (2026 жылғы 1 шілдеден бастап) — деректеріңізді өңдеу негізіндегі заң нормасы конституциялық қорғанышыңызды бұзса, тікелей жүгінуге болады.