Басты мәлімет
2026 жылғы 15 наурыздағы референдумнан кейін конституциялық реформа жоба кезеңінен нақты іске қосу кезеңіне өтті. Қазір үш нәрсені ажырату маңызды: неге қазірдің өзінде қол қойылды, не 1 шілдеден бері күшінде және не үшін әлі жеке жарлық не ұйымдастыру қадамы қажет.
Не болып қойды
- 2026 жылғы 5 маусымда Президент, Құрылтай, Конституциялық сот және Қазақстан Халық Кеңесі туралы қол қойылған конституциялық заңдар жарияланды.
- Жаңа институттардың негізгі үлгісі ресми мәтіндерде бекітілді.
- Конституция 1 шілдеде күшіне енді, бірақ жаңа органдар қалыптасқанға дейін институционалдық көшу жалғасады.
2026 жылғы 1 шілдеден бері не күшінде
- Жаңа Конституция елдің Негізгі заңы болды.
- 1995 жылғы Конституция күшін жойды.
- 18-баптың кепілдіктері қолданылады: сот бақылауы, бас бостандығын шектеу негіздері мен құқықтарды түсіндіру, адвокат көмегі; мерзімдерді заң белгілейді. Азаматтардың Конституциялық сотқа жүгіну тетігі 2023 жылғы 1 қаңтардан бері жұмыс істейді, ал жаңа Конституция оны сақтайды.
Расталған кезеңдер
- ОСК Құрылтай депутаттары сайлауының қорытындысын 2026 жылғы 25 тамызда жариялады. ↗
- Бірінші шақырылымдағы Құрылтайдың алғашқы сессиясы 2026 жылғы 28 тамызда ашылды. ↗
- Ерлан Қарин 2026 жылғы 31 тамызда № 1417 Жарлықпен Вице-президент болып тағайындалды. ↗
- 2026 жылғы 5 қыркүйекте тексерілген дереккөздерде Қазақстан Халық Кеңесінің құрамы бекітілген күн мен алғашқы сессиясының күні расталмады.
Фактілер
- 2026 жылғы 15 наурыз – референдум және жаңа Конституцияны қабылдау
- 2026 жылғы 5 маусым – негізгі конституциялық заңдарға қол қойылды
- 2026 жылғы 1 шілде – Конституция күшіне енді
- 2026 жылғы 23 тамыз – Құрылтай депутаттарының сайлауы
- 2026 жылғы 2 шілде – Қазақстан Халық Кеңесінің Хатшылығы құрылды; 2026 жылғы 5 қыркүйекте тексерілген дереккөздерде Қазақстан Халық Кеңесінің құрамы бекітілген күн мен алғашқы сессиясының күні расталмады