# Қазақстан Республикасының Вице-президенті

> Вице-президент – Қазақстанның конституциялық жүйесіндегі жаңа институт. Бұл лауазым атқарушы биліктің үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету және мемлекеттік органдардың жұмысын үйлестіру үшін енгізіледі. Вице-президент Президенттің тапсырмасы бойынша әрекет етеді және дербес билік өкілеттіктеріне ие емес.

Canonical URL: https://constitution.my/p/vice-president?lang=kk
Language: kk
Updated: 2026-07-26

Section: Билік

## Вице-президент лауазымы не үшін енгізіледі

Вице-президент институты екі маңызды міндетті атқарады:

1. **Үздіксіздік** – Президент өкілеттігі мерзімінен бұрын тоқтатылған жағдайда, жаңа сайлау өткенге дейін (60 күн ішінде) міндеттерді уақытша атқаруды қамтамасыз етеді. Билік бос қалмайды.

2. **Атқарушы билікті үйлестіру** – Үкімет пен өзге де органдардың күнделікті жұмысын үйлестіру арқылы Президенттің жүктемесін азайтады

## Тағайындау тәртібі

- **Президент тағайындайды**
- **Құрылтайдың келісімімен** тағайындалады
- Президенттің ұсынысы мен Құрылтайдың бекітуі қажет
- Кандидатқа қойылатын талаптар Президентке қойылатын талаптарға ұқсас (тумысынан азаматтық, 40+, мемлекеттік тілді білу, Қазақстанда 15+ жыл тұру)

## Функциялары мен өкілеттіктері

**Вице-президент:**

- **Үкімет жұмысын үйлестіреді** – Президенттің тапсырмасы бойынша
- **Үкімет пен Құрылтай отырыстарына қатысады**
- **Президенттің жекелеген тапсырмаларын орындайды** – ішкі және сыртқы саясат саласында
- **Президент міндетін уақытша атқарады** – өкілеттік мерзімінен бұрын тоқтатылған жағдайда, жаңа президент сайлауы өткенге дейін

**Маңыздысы:** Вице-президенттің **дербес билік өкілеттігі жоқ**, ол тек Президент тапсырмасы аясында әрекет етеді.

## Шектеулері

- **Дербес шешім қабылдамайды**
- **Өзінің жеке аппаратын құрмайды**
- **Президент міндетін уақытша атқару 60 күнмен шектеледі**

## Өкілеттіктің мерзімінен бұрын тоқтатылуы

Вице-президенттің өкілеттігі мына жағдайларда мерзімінен бұрын тоқтатылады:

- Президенттің шешімі бойынша
- Жаңа Президент қызметіне кіріскен кезде
- Өз өтініші бойынша
- Әрекетке қабілетсіз деп танылған жағдайда

## Халықаралық тәжірибе

Вице-президент институты көптеген президенттік республикаларда бар:

- **АҚШ-та** – Вице-президент Сенатқа төрағалық етеді және Президентті алмастырады
- **Түркияда** – Вице-президент министрліктер жұмысын үйлестіреді
- **Өзбекстанда** – атқарушы биліктің үздіксіздігін қамтамасыз ету үшін енгізілген

Қазақстандық модель президенттік басқару нысанына және Құрылтай арқылы күшейтілген парламенттік бақылауға бейімделген.

## Key Facts

- Жаңа институт – атқарушы билікті үйлестіру және үздіксіздік
- Президент Құрылтайдың келісімімен тағайындайды
- Президент тапсырмасы бойынша әрекет етеді – дербес өкілеттік жоқ
- 60 күн – жаңа сайлауға дейін уақытша міндет атқару мерзімі

## Тексерілген дереккөздер

- [Қазақстан Республикасы Конституциясы 2026 жылғы мәтінінің ресми жарияланымы](https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000) – «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі (checked 2026-07-16)
- [Ресми конституциялық құжаттар](https://www.akorda.kz/ru/official_documents/constitution) – Ақорда (checked 2026-07-16)

## Qaz.Vision контексі

> Сейчас мы вступаем в новый этап политической модернизации. Среди главных реформ – создание однопалатного Парламента и Халық Кеңесі, а также введение поста Вице-президента. Высшим приоритетом нации провозглашаются права и свободы человека, а такие ценности, как единство, межэтническое и межконфессиональное согласие составляют основу нашей государственности.

- Касым-Жомарт Токаев, Президент
- [Бастапқы құжат](https://qaz.vision/dokument/76)
- Evidence: `direct_quote; atom:619; unreviewed`

> Сегодня я подписал 5 Конституционных законов. Это означает, что в соответствии с новой Конституцией система государственного управления будет коренным образом модернизирована на основе концепции «Сильный Президент – Влиятельный Курултай – Подотчетное Правительство».

- Касым-Жомарт Токаев, Президент
- [Бастапқы құжат](https://qaz.vision/dokument/95)
- Evidence: `direct_quote; atom:657; unreviewed`

---
Source: https://constitution.my/p/vice-president?lang=kk
© 2026 Constitution.my – informational resource, not an official legal source