2026 жылғы Конституцияның үш жаңа институты
1. Қазақстан Республикасының Вице-президенті
Бұл не: Үкіметтің үйлестіруін және басқарудың үздіксіздігін қамтамасыз ететін атқарушы биліктегі жаңа лауазым.
Қалай қалыптасады: Президент Вице-президентті Құрылтайдың келісімімен тағайындайды.
Өкілеттіктер:
- Президенттің тапсырмасы бойынша Үкімет жұмысын үйлестіреді.
- Үкімет пен Құрылтайдың мәжілістеріне қатысады.
- Президент өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтатқан жағдайда жаңа сайлауға дейін міндетін уақытша атқарады (ең көбі 60 күн).
2. Қазақстан Халық Кеңесі
Бұл не: Президент жанындағы конституциялық консультативтік-кеңесші орган, билік пен қоғам арасындағы диалог алаңы.
Функциялары:
- Заң жобалары мен даму стратегияларын талқылау.
- Әлеуметтік-экономикалық мәселелер бойынша ұсынымдар әзірлеу.
- Реформаларды іске асыруды тұрақты мониторинглеу.
- Құрылтайға түскен азаматтардың петицияларын қарастыру.
3. Кеңейтілген Конституциялық сот
Не өзгереді:
- Азаматтардың өтініш беру құқығы. Конституциялық құқықтарын заң нормасы бұзды деп санайтын кез келген азамат Конституциялық сотқа тікелей жүгіне алады.
- Кеңейтілген құрам. Конституциялық сот судьяларының саны азаматтық өтініштер бойынша жүктемені қамтамасыз ету үшін ұлғайады.
Қашан жұмыс бастайды: Азаматтардың өтініштерінің жаңа тәртібі 2026 жылғы 1 шілдеден — Конституция күшіне енген сәттен бастап қолданылады.