Екі жаңа институт және бұрыннан қолданыстағы бір тетік
1. Вице-президент
Бұл атқарушы биліктегі сабақтастық пен үйлестірудің жаңа институты. Вице-президентті Президент Құрылтайдың келісімімен тағайындайды, сондықтан нақты іске қосылуы жаңа парламенттің қашан құрылатынына байланысты.
2. Қазақстан Халық Кеңесі
Бұл Президент жанындағы конституциялық консультативтік-кеңесші орган. Ол туралы заң 1 шілдеден бастап күшінде, ал 2026 жылғы 2 шілдеде Хатшылық құрылды. Кеңес құрамын бекіту мен алғашқы отырыстың күні жеке ресми актімен әлі жарияланған жоқ.
3. Конституциялық сот: тетік 2023 жылдан бері қолданылады
Конституциялық сот 2023 жылғы 1 қаңтардан бері жұмыс істейді және сол кезден бастап азаматтардың конституциялық құқықтары мен бостандықтарына тікелей қатысты нормативтік құқықтық актілер жөніндегі өтініштерін қарайды. 2026 жылғы Конституция мен жаңартылған заң бұл тетікті сақтап, нақтылайды, бірақ оны алғаш рет енгізбейді.
Неге бұл мерзімдерді араластырмау маңызды
Реформаның барлық элементі бір күнде басталмайды. Азаматтардың Конституциялық сотқа жүгіну құқығы 2023 жылдан бері бар, ал Вице-президент пен парламенттік тетіктердің бір бөлігі Құрылтайдың қалыптасуына тәуелді.