Референдум дегеніміз не
Референдум – демократияның ең тікелей нысаны. Депутат сіздің орныңызға шешім қабылдамайды – сіз өзіңіз шешесіз.
Қалай жұмыс істейді:
- Мемлекет мәселені дауыс беруге шығарады
- 18 жасқа толған әрбір азамат учаскеге келеді
- «Иә» немесе «Жоқ» деп дауыс береді – жасырын, жеке
- Нәтиженің тікелей заңды күші бар
Референдум заңды деп танылуы үшін үш шарт бар
| Шарт | Талап | Орындалмаса не болады |
|---|---|---|
| Қатысу | Сайлаушылардың 50%-дан астамы | Референдум болмады деп есептеледі |
| Басымдық | 50%-дан астамы «Иә» деп дауыс берді | Мәтін қабылданбайды |
| Өңірлер | ≥2/3 өңірде «Иә» басымдығы | Мәтін қабылданбайды |
Нәтиженің құқықтық салдары
Референдум нәтижесінің құқықтық күші мен оны өзгерту тәртібі Конституцияда және «Республикалық референдум туралы» конституциялық заңда белгіленеді. Нақты мәселе бойынша ресми қорытынды мен қолданылатын актінің мәтінін бірге тексеру қажет.
Қазақстанның референдум тарихы
- 1995: Конституцияны қабылдау – 89% «Иә»
- 2022: Конституцияға өзгерістер – 77% «Иә», 68% қатысу
- 2026: 15 наурыз – референдум өтті
Неліктен маңызды
Конституция тек мемлекет органдарының шешімімен емес, азаматтардың тікелей еркімен бекітілгенде жоғары легитимдікке ие болады.