Қатысу шегі – жай ұсыныс емес, заң талабы
Референдум өтті деп танылуы үшін бір мезгілде үш шарт орындалуы керек:
- Қатысу – тізімдегі барлық сайлаушының 50%-ынан астамы
- «Иә» дауысы – дауыс бергендердің 50%-ынан астамы
- «Иә» – өңірлердің, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың кемінде 2/3-інде Осы шарттардың кем дегенде бірі орындалмаса, шешім қабылданбады деп есептеледі.
Төрт сценарий
| Сценарий | Не болды | Нәтиже |
|---|---|---|
| Қатысу 45% | Сайлаушылардың жартысынан азы келді | Референдум өтпеді |
| Қатысу 60%, «Иә» 40% | Қатысушылар келді, бірақ көпшілік қарсы болды | Конституция қабылданбады |
| Қатысу 60%, «Иә» 55%, бірақ 20 өңірдің 8-інде «Жоқ» басым | Көпшілік қолдады, бірақ өңірлік шек орындалмады | Конституция қабылданбады |
| Қатысу 60%, «Иә» 65%, 20 өңірдің 18-інде «Иә» басым | Барлық шарт орындалды | Конституция қабылданды |
Егер референдум өтпей қалса
- 1995 жылғы Конституция күшінде қалады
- Мәжіліс пен Сенат жұмысын жалғастырады
- Қайталама референдум бір жылдан ерте өткізілмейді
Тарихи және қорытынды деректер
- 1995 – қатысу 90% (басқа дәуір)
- 2022 – қатысу 68%
- 2026 – қорытынды қатысу көрсеткіші 73,12% болды, сондықтан қатысу талабы орындалды Халықаралық мысал: 2016 жылы Венгрияда босқындарға арналған квоталар жөніндегі референдумда қатысу 44% болды. Келгендердің 98%-ы «қарсы» дауыс бергенімен, референдум өтпеді. Сондықтан «менің дауысым ештеңе шешпейді» деген ұстаным бүкіл рәсімнің нәтижесіне әсер етуі мүмкін.