# Қатысу жеткіліксіз болса, не болады

> Референдум өтті деп танылуы үшін сайлаушылардың 50%-ынан астамы қатысуы, ал «Иә» дауысы өңірлердің кемінде 2/3-інде басым болуы керек. 2026 жылғы 15 наурыздағы қорытынды қатысу көрсеткіші 73,12% болды, сондықтан қатысу талабы орындалды. Қайталама референдумды кемінде бір жылдан кейін ғана өткізуге болады.

Canonical URL: https://constitution.my/p/referendum-turnout-threshold?lang=kk
Language: kk
Updated: 2026-07-26

Section: Референдум

## Қатысу шегі – жай ұсыныс емес, заң талабы
Референдум өтті деп танылуы үшін **бір мезгілде үш шарт** орындалуы керек:
1. Қатысу – тізімдегі барлық сайлаушының **50%-ынан астамы**
2. «Иә» дауысы – дауыс бергендердің **50%-ынан астамы**
3. «Иә» – **өңірлердің, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың кемінде 2/3-інде**
Осы шарттардың кем дегенде бірі орындалмаса, шешім қабылданбады деп есептеледі.
## Төрт сценарий
| Сценарий | Не болды | Нәтиже |
|---|---|---|
| Қатысу 45% | Сайлаушылардың жартысынан азы келді | Референдум өтпеді |
| Қатысу 60%, «Иә» 40% | Қатысушылар келді, бірақ көпшілік қарсы болды | Конституция қабылданбады |
| Қатысу 60%, «Иә» 55%, бірақ 20 өңірдің 8-інде «Жоқ» басым | Көпшілік қолдады, бірақ өңірлік шек орындалмады | Конституция қабылданбады |
| Қатысу 60%, «Иә» 65%, 20 өңірдің 18-інде «Иә» басым | Барлық шарт орындалды | **Конституция қабылданды** |
## Егер референдум өтпей қалса
- 1995 жылғы Конституция күшінде қалады
- Мәжіліс пен Сенат жұмысын жалғастырады
- Қайталама референдум **бір жылдан ерте** өткізілмейді
## Тарихи және қорытынды деректер
- 1995 – қатысу 90% (басқа дәуір)
- 2022 – қатысу **68%**
- 2026 – қорытынды қатысу көрсеткіші **73,12%** болды, сондықтан қатысу талабы орындалды
**Халықаралық мысал:** 2016 жылы Венгрияда босқындарға арналған квоталар жөніндегі референдумда қатысу 44% болды. Келгендердің 98%-ы «қарсы» дауыс бергенімен, референдум **өтпеді**. Сондықтан «менің дауысым ештеңе шешпейді» деген ұстаным бүкіл рәсімнің нәтижесіне әсер етуі мүмкін.

## Key Facts

- Қатысу шегі – тізімдегі барлық сайлаушылардың 50%-нан астамы (заңдық талап)
- «Иә» – дауыс бергендердің 50%-нан астамы болуы тиіс
- «Иә» – облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың 2/3-нан кем емесінде
- 2022 жылғы референдум – қатысу 68%
- 2026 жылғы 15 наурыздағы қорытынды қатысу көрсеткіші 73,12% болды – талап орындалды
- 50%-дан төмен қатысу болса – референдум өтпеді, бір жылдан кейін қайталауға болады

## Тексерілген дереккөздер

- [2026 жылғы 15 наурыздағы республикалық референдумның алдын ала ресми қорытындысы](https://election.gov.kz/rus/news/releases/index.php?ID=10110) – Қазақстан Республикасының Орталық референдум комиссиясы (checked 2026-07-16)

---
Source: https://constitution.my/p/referendum-turnout-threshold?lang=kk
© 2026 Constitution.my – informational resource, not an official legal source