Меншік
- Жеке меншік кепілдендірілген және қорғалған
- Алып қою – тек сот шешімімен, нарықтық құнына сай өтемақымен (нарықтық баға)
- Мұрагерлік – конституциялық құқық
- Соттың шешімінсіз тәркілеуге тыйым салынған
Кәсіпкерлік
- Еркін кәсіпкерлік қызмет – конституциялық құқық
- Монополизм заңмен шектеледі
- Жосықсыз бәсекеге тыйым салынған
- Мемлекет кәсіпкерлік қызметке өз бетінше араласа алмайды
Жер
- Жер жеке меншікте болуы мүмкін (ауыл шаруашылығы жерлерінен басқа)
- Жерді шетелдіктерге сату тыйымы сақталады (2022 жылдан)
- Жер реформасы тек ұлттық заңнама шеңберінде мүмкін
Конституциядағы жаңалық (2026)
Кәсіпкерліктің экологиялық міндеттемелері конституциялық деңгейде бекітілді:
- Кәсіпкерлер экологиялық нормаларды сақтауға міндетті
- Экологиялық бұзушылықтар – конституциялық деңгейдегі мәселе
- Таза қоршаған ортаға азаматтардың конституциялық құқығы күшейтілді
Практикалық мысал
Егер мемлекет сіздің мүлкіңізді жолды кеңейту үшін алып қоймақ болса:
- Тек сот шешімімен болуы мүмкін
- Нарықтық құнына сай өтемақы төленуі тиіс
- Егер өтемақы мөлшеріне дау туса – сотта оспаруға болады