Неліктен бұл миф адастырады
«Конституция» сөзі беделді және маңызды естіледі. Сол себепті кейбір адамдар конституциялық мәтіннің жай ғана болуы саяси жүйенің жақсы екенінің белгісі деп есептейді. Бірақ бұл әрдайым дұрыс емес.
Конституцияны жақсы ететін не
Конституцияны мына белгілер бойынша бағалау керек:
- мемлекеттік биліктің шектелуі
- құқықтар мен бостандықтардың қорғалуы
- тепе-теңдік пен тежемелік тетіктердің болуы
- жұмыс істейтін институттардың болуы
- практикада іске асырылу мүмкіндігі
Конституцияны нашар ететін не
Конституция мынадай жағдайларда нашар болуы мүмкін:
- егер нормалар анық емес немесе тым жалпы болса
- егер билік шамадан тыс орталықтандырылса
- егер бақылау тетіктері тиімсіз болса
- егер нормалар сотта қорғалмаса
Жазу мен іске асыру арасындағы айырмашылық
Тіпті жақсы жазылған Конституция да:
- тиімсіз іске асырылуы мүмкін
- формалды институттарға айналуы мүмкін
- нашар заңдармен бұрмалануы мүмкін
Сондықтан бағалаудың нақты сынағы – Конституцияның мазмұны, оның кепілдіктері және практикалық жұмысы.
Негізгі қорытынды
«Конституция бар» деген жайттың өзі ештеңені кепілдендірмейді. Маңыздысы – ол не деп жазылған, кімді қорғайды және іс жүзінде қалай жұмыс істейді.