Жергілікті басқару деңгейлері
Әкімшілік-аумақтық бөлініс:
- Облыстар
- Республикалық маңызы бар қалалар – Астана, Алматы, Шымкент
- Аудандар
- Облыстық маңызы бар қалалар
- Ауылдық округтер
Әкімдіктер – жергілікті атқарушы органдар
Әкімдер:
- Облыстар мен республикалық маңызы бар қалалардың әкімдері – Президент мәслихаттардың келісімімен тағайындайды
- Аудандар мен облыстық маңызы бар қалалардың әкімдері – облыс әкімі мәслихаттардың келісімімен тағайындайды
- Ауылдық округ әкімдері – аудан әкімі тағайындайды
Әкімдіктердің функциялары:
- Жергілікті бюджетті орындау
- Коммуналдық меншікті басқару
- Қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету
- Әлеуметтік инфрақұрылымды дамыту (мектептер, ауруханалар, жолдар)
- Кәсіпкерлікті қолдау
Мәслихаттар – жергілікті өкілді органдар
Мәслихаттарды тиісті аумақтардың азаматтары 5 жыл мерзімге сайлайды.
Мәслихаттардың өкілеттіктері:
- Жергілікті бюджетті және оның орындалуы туралы есепті бекіту
- Әлеуметтік-экономикалық даму жоспарларын бекіту
- Әкімді тағайындауға келісім беру
- Әкімнің есептерін тыңдау
- Жергілікті маңызы бар мәселелер бойынша шешім қабылдау
Әкімге сенімсіздік білдіру
Мәслихат әкімге сенімсіздік білдіре алады. Мұндай жағдайда:
- Әкімді жоғары тұрған орган босатады
- Егер мәслихат бір жыл ішінде екі рет сенімсіздік білдірсе, Президент мәслихатты тарата алады
Орталықтандыру мен орталықсыздандыру теңгерімі
Қазақстан – унитарлық мемлекет, бірақ жаңа Конституция өңірлердің рөлін күшейтеді:
- Мәслихаттардың өкілеттіктері кеңейеді
- Қаржылық орталықсыздандыру күшейеді
- Азаматтардың қатысуы ұлғаяды – қоғамдық тыңдаулар, жергілікті петициялар
Сонымен бірге атқарушы биліктің тік бағыныс жүйесі сақталады – әкімдер жоғары тұрған органдар мен Президентке есеп береді.