# Жаңа Конституция қалай әзірленді

> Жаңа Конституция ашық түрде әзірленді: 130-дан астам сарапшы, барлық өңірлердің өкілдері, азаматтардан 2 000-нан астам ұсыныс. Жұмыс жарты жылға созылды – 2025 жылғы қыркүйектен 2026 жылғы ақпанға дейін – және идея жинауды, сараптаманы, ашық талқылауларды және келісуді қамтыды.

Canonical URL: https://constitution.my/p/how-developed?lang=kk
Language: kk
Updated: 2026-07-26

Section: Конституция туралы

## Конституцияның қалай әзірленгенін неге білу маңызды
Конституция – жоғарыдан түсетін бұйрық емес. Егер ол жабық есік жағдайында жазылса, оған сенім азаяды. Сондықтан комиссияның қалай жұмыс істегенін, оның құрамына кімдер кіргенін және қандай ұсыныстар ескерілгенін білу маңызды.
## Әзірлеу хронологиясы
**1-кезең. Бастау (2025 жылғы қыркүйек)**
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына Жолдауында конституциялық реформаның қажеттігін мәлімдеді. Негізгі екпін – бір палаталы парламентке көшу және халықтың қатысу тетіктерін күшейту болды.
**2-кезең. Жұмыс тобын қалыптастыру (2025 жылғы қазан)**
Құрамына 130-дан астам адам кірді: конституционалист заңгерлер, барлық парламенттік фракциялардың депутаттары, бизнес өкілдері, құқық қорғаушылар, мемлекеттік басқару саласының сарапшылары, өңір өкілдері.
**3-кезең. Ұсыныстар жинау (2025 жылғы қазаннан 2026 жылғы қаңтарға дейін)**
Кез келген азамат **e-Otinish** және **eGov** онлайн платформалары арқылы ұсыныс жолдай алды. **2 000-нан астам ұсыныс** түсті – олардың әрқайсысын жұмыс тобы қарады.
**4-кезең. Конституциялық комиссия (2026 жылғы қаңтар–ақпан)**
Комиссияны Конституциялық соттың төрайымы **Эльвира Әзімова** басқарды. Барлық отырыстар **онлайн көрсетіліммен ашық форматта** өтті. Онда билік құрылымы, тежемелік және тепе-теңдік тетіктері, азаматтардың құқықтары (соның ішінде цифрлық құқықтар), сайлау жүйесі және халықтың қатысу институттары талқыланды.
**5-кезең. Жобаны жариялау және соңғы талқылау (2026 жылғы ақпан)**
Жоба көпшілікке танысу үшін жарияланды. Сарапшылық дөңгелек үстелдер, өңірлік талқылаулар және БАҚ-та түсіндіру жұмыстары өткізілді.
**6-кезең. Референдум (2026 жылғы 15 наурыз)**
Түпкілікті шешімді азаматтар қабылдады: дауыс беру 2026 жылғы 15 наурызда өтті.
## Әзірлеуге кімдер қатысты
**Конституциялық комиссия құрамында 130-дан астам адам болды:**
- **Заңгерлер** – конституционалистер, судьялар, прокурорлар
- **Депутаттар** – барлық фракциялар: Amanat, Ауыл, QHP, Respublika, ОСДП
- **Бизнес** – «Атамекен» ұлттық палатасының өкілдері
- **Азаматтық қоғам** – ҮЕҰ мен құқық қорғаушылар
- **Өңірлер** – барлық облыстар мен республикалық маңызы бар қалалардың өкілдері
- **Академиялық орта** – ғалымдар, құқық зерттеушілері
- **Медиа және мәдениет** – журналистер, мәдениет қайраткерлері
Гендерлік теңгерім сақталды: комиссия құрамының кемінде 30%-ы әйелдер болды. Қазақстанның барлық өңірлері қамтылды.
## Ашықтық
1. **Барлық отырыстар тікелей эфирде өтті** – YouTube пен ресми порталдарда көрсетілді.
2. **Материалдар жарияланды** – хаттамалар, стенограммалар, ұсыныстар (жеке деректерсіз).
3. **Ашық арна жұмыс істеді** – азаматтар eGov арқылы сұрақ қоя алды.
4. **Күнделікті брифингтер өткізілді** – комиссия мүшелері сұхбат беріп, түсіндіру жасады.

## Key Facts

- Жарты жылдық жұмыс: 2025 жылғы қыркүйек – 2026 жылғы ақпан
- 130-дан астам сарапшы: заңгерлер, депутаттар, бизнес, ҮЕҰ, барлық өңірлер
- Азаматтардан 2 000-нан астам ұсыныс e-Otinish және eGov арқылы түсті
- Барлық отырыстар ашық өтті: тікелей эфирлер, хаттамалар, брифингтер
- Гендерлік теңгерім: комиссия құрамының кемінде 30%-ы әйелдер

## Тексерілген дереккөздер

- [Қазақстан Республикасы Конституциясы 2026 жылғы мәтінінің ресми жарияланымы](https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000) – «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі (checked 2026-07-16)
- [Ресми конституциялық құжаттар](https://www.akorda.kz/ru/official_documents/constitution) – Ақорда (checked 2026-07-16)

## Qaz.Vision контексі

> Текст новой Конституции, подготовленный на основе общественных обсуждений, проходивших в течение шести месяцев, был опубликован две недели назад в средствах массовой информации и интернет-ресурсах.

- Ерлан Карин, Государственный советник
- [Бастапқы құжат](https://qaz.vision/dokument/119)
- Evidence: `direct_quote; atom:2461; unreviewed`

> На основе концепции Главы государства «Слышащее государство» был выстроен механизм эффективной обратной связи с обществом, предложения граждан по возможности были учтены.

- Ерлан Карин, Государственный советник
- [Бастапқы құжат](https://qaz.vision/dokument/119)
- Evidence: `direct_quote; atom:2463; unreviewed`

> Идея обновления Конституции зародилась два года назад. Затем она получила широкое обсуждение с последующей детальной разработкой проекта нового Основного закона.

- Касым-Жомарт Токаев, Президент
- [Бастапқы құжат](https://qaz.vision/dokument/503)
- Evidence: `direct_quote; atom:4177; unreviewed`

---
Source: https://constitution.my/p/how-developed?lang=kk
© 2026 Constitution.my – informational resource, not an official legal source