Мәртебесі мен функциялары
Конституциялық сот:
- Заңдардың конституциялылығын тексереді – Президент қол қойғанға дейін немесе күшіне енгеннен кейін
- Президент пен Үкімет актілерінің конституциялылығын тексереді
- Азаматтардың конституциялық құқықтарын қорғайды – құқықтардың бұзылуына байланысты шағымдарды қарайды
- Конституцияға ресми түсіндірме береді – Президенттің, Құрылтайдың, Үкіметтің сұратуы бойынша
Құрамы және қалыптастырылуы
- Конституциялық соттың Төрағасы – Президент Құрылтайдың келісімімен тағайындайды
- Судьялар – Президент Төрағаның ұсынуымен тағайындайды
- Өкілеттік мерзімі: өмір бойына, бірақ шекті жасқа дейін (70 жас)
- Судьяларға қойылатын талаптар:
- жоғары заң білімі
- заң саласында кемінде 15 жыл еңбек өтілі
- жасы 40-тан төмен болмауы
- мінсіз бедел
Соттың тәуелсіздігі
- Судьялардың ауыстырылмауы – қылмыс жасағаны немесе әрекетке қабілетсіз деп танылғаны болмаса, босатылмайды
- Қол сұғылмаушылық – Құрылтайдың келісімінсіз жауаптылыққа тартылмайды
- Қаржылық тәуелсіздік – республикалық бюджеттен қаржыландырылады және оны қысқартуға болмайды
Кімдер жүгіне алады және қандай істерді қарайды
Конституциялық сот қарайды:
- Заңдардың конституциялылығы – Президенттің, Құрылтай депутаттарының кемінде бестен бірінің және Үкіметтің өтініші бойынша 2. Президент пен Үкімет актілерінің конституциялылығы – азаматтар мен прокурордың өтініші бойынша 3. Азаматтардың конституциялық шағымдары – кез келген азамат өз құқығы бұзылды деп санаса 4. Мемлекеттік органдар арасындағы өкілеттік даулары 5. Конституцияны ресми түсіндіру туралы сұратулартулар**
Шешімдерінің заңдық күші
Конституциялық сот шешімдері:
- Түпкілікті
- Барлығы үшін міндетті
- Дереу күшіне енеді
Егер Сот актіні конституциялық емес деп таныса, ол заңдық күшін жояды және қолданылмайды.