Соттың рөлі
Конституциялық Сот Конституцияның үстемдігін қамтамасыз етеді. Ол 72–75-баптарда белгіленген құзырет шегінде заңдар мен өзге нормативтік құқықтық актілердің Конституцияға сәйкестігін тексереді.
Сот жалпы соттардың орнын баспайды: дәлелдерді қайта бағаламайды және істің мәні бойынша шешімге апелляцияны қарамайды.
Кім және қандай мәселемен жүгіне алады
Президент, Құрылтай Төрағасы, Құрылтай депутаттарының кемінде бестен бірі және Премьер-Министр 73-бапта тікелей аталған мәселелер бойынша жүгінеді: мысалы, қол қойылғанға дейінгі заңдар, Құрылтай қаулылары, ратификацияға дейінгі халықаралық шарттар және Конституцияны ресми түсіндіру туралы.
Егер қолданылуға тиіс нормативтік акт конституциялық құқықтарға нұқсан келтірсе, сот Конституциялық Сотқа жүгінеді. Қазақстан Республикасының азаматы оның құқықтары мен бостандықтарына тікелей әсер еткен заңды немесе өзге нормативтік құқықтық актіні даулауы мүмкін.
Азаматтың өтінішіне конституциялық заң жарамдылық талаптарын қояды. Жалпы ереже бойынша, даулы норма нақты істе қолданылуы және өтініш тиісті заңды күшіне енген сот актісінен кейін бір жыл ішінде берілуі керек. Заңда жекелеген ерекшеліктер бар.
Құрамы және тәуелсіздігі
Сот Төрағадан және он судьядан тұрады. Судьяның өкілеттік мерзімі – қайта тағайындалмайтын сегіз жыл. Төрағаны Президент тағайындайды; судьяларды Президент Құрылтайдың келісімімен тағайындайды.
Мәртебесі, кепілдіктері және жұмыс тәртібі Конституциямен және конституциялық заңмен айқындалады. Өтініш үшін пән, құжаттар мен мерзім маңызды болғандықтан, қысқа карточка заң көмегін алмастырмайды.
Шешімдерінің күші
Конституциялық Сот шешімдері қабылданған күннен бастап күшіне енеді, Қазақстанның бүкіл аумағында міндетті, түпкілікті және шағымдануға жатпайды. Конституцияға сәйкес емес деп танылған нормативтік акт немесе оның ережесі Сот шешім қабылдаған күннен не Сот белгілеген күннен бастап күшін тоқтатады және қолданылмайды.