# Заңдардың түрлері қандай және олар бір-бірімен қалай байланысады

> Иерархия: Конституция → конституциялық заңдар → заңдар → жарлықтар → қаулылар → бұйрықтар. Егер төменгі деңгейдегі акт жоғары деңгейдегі актіге қайшы келсе, ол қолданылмайды. Конституция – ең жоғары деңгейде.

Canonical URL: https://constitution.my/p/constitution-levels-of-law?lang=kk
Language: kk
Updated: 2026-07-26

Section: Конституция туралы

Заңдардың бәрі бірдей деңгейде емес. Құқықтық жүйеде нақты иерархия бар, оның шыңында – Конституция.
## Құқықтық актілер иерархиясы
| Деңгей | Бұл не | Кім қабылдайды |
|---|---|---|
| 1. Конституция | Негізгі заң | Халық (референдум) |
| 2. Конституциялық заңдар | Конституцияда тікелей аталған мәселелер бойынша заңдар | Құрылтай (2/3 дауыспен) |
| 3. Заңдар | Заңнаманың негізгі бөлігі | Құрылтай (жай көпшілікпен) |
| 4. Президент жарлықтары | Мемлекет басшысының нормативтік актілері | Президент |
| 5. Үкімет қаулылары | Атқарушы билік актілері | Үкімет |
| 6. Министрліктердің бұйрықтары | Ведомстволық актілер | Министрлер |
| 7. Мәслихат шешімдері | Жергілікті нормативтік актілер | Мәслихаттар |
## Басымдық қағидасы
Егер төменгі деңгейдегі акт жоғары деңгейдегі актіге қайшы келсе – **жоғарысы қолданылады**:
- Министрдің бұйрығы заңға қайшы келе алмайды.
- Заң конституциялық заңға қайшы келе алмайды.
- Ешбір акт Конституцияға қайшы келе алмайды.
## Мұны практикада не үшін білу керек
Мысалы, жергілікті шенеунік ведомстволық бұйрыққа сүйеніп, Конституция кепілдік берген құқығыңыздан айырады делік. Ондай бұйрықтың **күші болмайды**. Сіз:
- сотқа шағымдана аласыз;
- прокуратураға жүгіне аласыз;
- егер мәселе заңның өзінде болса, Конституциялық Сотқа жүгіне аласыз.
## Конституциялық заңдар – ерекше деңгей
Конституциялық заңдар Конституцияда тікелей аталған мәселелер бойынша қабылданады: Президент туралы, Құрылтай туралы, соттар туралы, референдум туралы. Оларды қабылдау үшін **білікті көпшілік** – депутаттардың кемінде 2/3 дауысы қажет. Сондықтан оларды жай заңға қарағанда өзгерту қиынырақ.

## Key Facts

- Конституция – ең жоғарғы акт, иерархияның шыңында
- Жоғарғы деңгейдегіге қайшы төменгі акт қолданылмайды
- Конституциялық заңдар Құрылтайдың 2/3 дауысын талап етеді
- Иерархия – сіздің құқықтарыңызды қорғаудың практикалық құралы

## Тексерілген дереккөздер

- [Қазақстан Республикасы Конституциясы 2026 жылғы мәтінінің ресми жарияланымы](https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000) – «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі (checked 2026-07-16)

---
Source: https://constitution.my/p/constitution-levels-of-law?lang=kk
© 2026 Constitution.my – informational resource, not an official legal source