# Constitution.my - Verified Sources Pack

> Machine-friendly subset containing only explainers with checked public source records and primary-document links.

Canonical: https://constitution.my/llms-verified.txt?lang=kk
Languages: ru, kk, en
Requested language: kk
Scope note: Use this pack when a response must stay close to checked primary-source links. It is narrower than the full editorial corpus.
Parent index: https://constitution.my/llms.txt?lang=kk
Bulk corpus: https://constitution.my/llms-full.txt?lang=kk

## Included cards (90)

### Конституция туралы

- [Неліктен Конституция жаңартылды](https://constitution.my/p/why-update?lang=kk): 1995 жылғы Конституция тәуелсіз мемлекеттің негізін қалады. Кейінгі онжылдықтарда институттар, технологиялар және қоғамдық сұраныстар өзгерді. 2026 жылғы Конституция билік құрылымының бірқатар ережесін өзгертіп, құқықтар... | Markdown: https://constitution.my/p/why-update.md?lang=kk
- [Жаңа Конституциядағы негізгі өзгерістер](https://constitution.my/p/key-changes?lang=kk): 2026 жылғы Конституция мемлекеттіліктің негіздерін сақтап, бірқатар институтты өзгертті: қос палаталы Парламенттің орнына Құрылтай көзделді, вице-президент институты бекітілді, цифрлық құқықтар мен азаматтардың қатысу те... | Markdown: https://constitution.my/p/key-changes.md?lang=kk
- [Жаңа Конституцияның толық мәтіні](https://constitution.my/p/full-text?lang=kk): Жаңа Конституцияның толық мәтіні қазақ және орыс тілдерінде онлайн қолжетімді. Мұнда ресми жарияланымдар, құжат құрылымы және оқуды неден бастау керегі туралы қысқаша нұсқаулық берілген. | Markdown: https://constitution.my/p/full-text.md?lang=kk
- [Жаңа Конституция қалай әзірленді](https://constitution.my/p/how-developed?lang=kk): Жарияланған материалдарға сәйкес, жаңа Конституцияны дайындауға сарапшылар мен өңірлер өкілдері қатысты, ал ұсыныстар ашық арналар арқылы жиналды. Төменде хронология, қатысушылар құрамы және бастапқы құжаттарға сілтемеле... | Markdown: https://constitution.my/p/how-developed.md?lang=kk
- [Конституцияны қалай оқу керек](https://constitution.my/p/constitution-how-to-read-simple?lang=kk): Конституцияны мағыналық блоктар бойынша оқыған ыңғайлы: алдымен құқықтар мен бостандықтарды, кейін билік құрылымын, азаматтардың қатысуын және өзгерту тәртібін қараңыз. «Бұрын / кейін» салыстырмалы кестесі нақты не өзгер... | Markdown: https://constitution.my/p/constitution-how-to-read-simple.md?lang=kk
- [Заңдардың түрлері қандай және олардың арақатынасы қалай белгіленеді](https://constitution.my/p/constitution-levels-of-law?lang=kk): Конституцияның заңдық күші ең жоғары. Басқа нормативтік құқықтық актілердің арақатынасы олардың түріне, органның құзыретіне және қабылдау рәсіміне байланысты; нақты дауда актінің өзін және қолданылатын заңды бірге оқу ма... | Markdown: https://constitution.my/p/constitution-levels-of-law.md?lang=kk
- [Конституция деген не](https://constitution.my/p/what-is-constitution?lang=kk): Конституция – мемлекеттің негізгі заңы. Ол мемлекеттік билік жүйесінің құрылысын айқындайды, құқықтар мен бостандықтарды бекітеді және заңдар мен мемлекеттік органдар шешімдерінің шегін белгілейді. Бұл саяси бағдарлама е... | Markdown: https://constitution.my/p/what-is-constitution.md?lang=kk
### Құқықтар

- [Конституция қандай құқықтарға кепілдік береді](https://constitution.my/p/rights-basic-list?lang=kk): Конституция адамның негізгі жеке, саяси, әлеуметтік және цифрлық құқықтарына кепілдік береді. Төменде 2026 жылғы Конституция нені тікелей қорғайтыны, қандай кепілдіктер күшейгені және құқық бұзылса қайда жүгінуге болатын... | Markdown: https://constitution.my/p/rights-basic-list.md?lang=kk
- [Мені полиция ұстап алды – қандай құқықтарым бар](https://constitution.my/p/life-detained-by-police?lang=kk): Ұсталғанда негізі мен нақты уақытын анықтаңыз, адвокат сұраңыз және мазмұны түсіндірілмеген құжаттарға қол қоймаңыз. 18-бап бойынша мерзімдерді заң белгілейді; нақты көмек үшін адвокатқа жүгініңіз. | Markdown: https://constitution.my/p/life-detained-by-police.md?lang=kk
- [Ұсталған кезде адамның қандай құқықтары бар](https://constitution.my/p/rights-detention?lang=kk): Ұсталғанда негізі мен нақты уақыты туралы біліңіз, адвокат сұраңыз және құжаттарды сақтаңыз. 18-бап бойынша мерзімдерді заң белгілейді; нақты рәсім іс жүргізу түрі мен адамның мәртебесіне байланысты. | Markdown: https://constitution.my/p/rights-detention.md?lang=kk
- [Жаңа Конституциядағы цифрлық құқықтар қандай](https://constitution.my/p/rights-digital?lang=kk): Жаңа Конституция цифрлық технологиялар қолданылатын дербес деректер мен хабарламалардың құпиясын тікелей қорғайды. Деректерді жинау мен өңдеудің, хат-хабарға қол жеткізудің және байланысты шектеудің нақты негіздері заңме... | Markdown: https://constitution.my/p/rights-digital.md?lang=kk
- [Құқықтар мен бостандықтарға шектеу бола ма](https://constitution.my/p/rights-limits?lang=kk): Иә, бірақ құқықтар тек заңмен және 41-бапта көрсетілген мақсаттар үшін қажетті шамада ғана шектелуі мүмкін. Саяси себеппен шектеуге тыйым салынады, ал 12, 14, 16, 17, 20, 22, 25-баптардағы құқықтар ешбір жағдайда шектелм... | Markdown: https://constitution.my/p/rights-limits.md?lang=kk
- [Конституцияның «тікелей қолданылуы» дегені не](https://constitution.my/p/constitution-direct-effect?lang=kk): Тікелей қолданылу Конституция нормасына сілтеме жасауға мүмкіндік береді, бірақ ол дәлелдерге, мерзімдерге, рәсімге және арнайы заң талаптарына бағынудан босатпайды. Нақты дауда норма мәтінін және қолданылатын тәртіпті б... | Markdown: https://constitution.my/p/constitution-direct-effect.md?lang=kk
- [Конституция бойынша азаматтардың қандай міндеттері бар](https://constitution.my/p/rights-obligations?lang=kk): Конституция құқықтармен қатар азаматтардың міндеттерін де белгілейді. Міндеттер құқықтың «бағасы» емес: олардың мазмұны, орындалуы және жауаптылық тәртібі Конституция мен арнайы заңдарда айқындалады. | Markdown: https://constitution.my/p/rights-obligations.md?lang=kk
- [Төтенше және соғыс жағдайында құқықтар қалай шектеледі](https://constitution.my/p/rights-emergency-regimes?lang=kk): Төтенше немесе соғыс жағдайында уақытша шектеулер болуы мүмкін, бірақ олардың негізі, шегі мен мерзімі Конституция мен арнайы заңға сай болуы тиіс. Әр шектеуді нақты режим мен актіге сүйеніп тексеру қажет. | Markdown: https://constitution.my/p/rights-emergency-regimes.md?lang=kk
- [Дербес деректерім тарап кетті – не істеу керек](https://constitution.my/p/life-personal-data-leaked?lang=kk): Конституция дербес деректерді заңсыз жинаудан, өңдеуден, сақтаудан және пайдаланудан, оның ішінде цифрлық технологиялар қолданылған кезде қорғайды. Деректер тарап кетсе, дәлелдерді сақтап, деректер операторына және Ақпар... | Markdown: https://constitution.my/p/life-personal-data-leaked.md?lang=kk
- [Конституциялық құқықтарыңызды қалай қорғауға болады](https://constitution.my/p/rights-how-to-protect?lang=kk): Құқық бұзылса, қайда жүгіну жағдайға байланысты: сотқа ма, Конституциялық сотқа ма, омбудсменге ме, әлде прокуратураға ма. Төменде қай жолды таңдау дұрыс, нені алдын ала дайындау қажет және неден бастаған жөн екені қысқа... | Markdown: https://constitution.my/p/rights-how-to-protect.md?lang=kk
### Билік

- [Ұлттық банк](https://constitution.my/p/national-bank?lang=kk): Ұлттық банк – Қазақстан Республикасының орталық банкі. Оның негізгі мақсаты – баға тұрақтылығын қамтамасыз ету; сондай-ақ ақша-кредит саясаты, төлем жүйелері, валюталық реттеу және қаржылық тұрақтылық бағыттары бойынша ж... | Markdown: https://constitution.my/p/national-bank.md?lang=kk
- [Қазақстан Республикасының Үкіметі](https://constitution.my/p/government?lang=kk): Үкімет – жоғары атқарушы орган. Ол экономиканы және әлеуметтік саланы басқарады, азаматтардың құқықтарының іске асуын қамтамасыз етеді. Үкіметті Президент қалыптастырады, ал ол Президентке де, Құрылтайға да есеп береді. | Markdown: https://constitution.my/p/government.md?lang=kk
- [Құрылтай – Қазақстанның жаңа парламенті](https://constitution.my/p/kurultai?lang=kk): Құрылтай – Қазақстан Республикасының бір палаталы парламенті. Жаңа Конституция қос палаталы құрылымды (Сенат + Мәжіліс) пропорционалды өкілдікке негізделген 145 депутаты бар бірыңғай органмен алмастырады. | Markdown: https://constitution.my/p/kurultai.md?lang=kk
- [Қазақстан Республикасының Президенті](https://constitution.my/p/president?lang=kk): Президент – мемлекеттің басшысы, Конституцияның, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының кепілі. Жаңа Конституция президенттік басқару нысанын сақтайды, бірақ тежемелік әрі тепе-теңдік жүйесін күшейтеді: енді бірқата... | Markdown: https://constitution.my/p/president.md?lang=kk
- [Қазақстан Республикасының Вице-президенті](https://constitution.my/p/vice-president?lang=kk): Вице-президент – Қазақстанның конституциялық жүйесіндегі жаңа институт. Бұл лауазым атқарушы биліктің үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету және мемлекеттік органдардың жұмысын үйлестіру үшін енгізіледі. Вице-президент П... | Markdown: https://constitution.my/p/vice-president.md?lang=kk
- [Жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару](https://constitution.my/p/local-government?lang=kk): Жергілікті басқару – өңірлердегі әкімдіктер мен мәслихаттар жүйесі. Жаңа Конституция унитарлық мемлекетті сақтайды, бірақ өңірлердің рөлін күшейтеді: мәслихаттардың өкілеттігі артып, әкімдерге бақылау күшейеді. | Markdown: https://constitution.my/p/local-government.md?lang=kk
- [Бас прокурор](https://constitution.my/p/prosecutor?lang=kk): Прокуратура мемлекет атынан заңдылықтың сақталуына заңда белгіленген шектер мен нысандарда жоғары қадағалауды жүзеге асырады. Бас Прокурорды Президент тағайындайды және қызметтен босатады; өкілеттік мерзімі – қайта тағай... | Markdown: https://constitution.my/p/prosecutor.md?lang=kk
- [Конституциялық Сот](https://constitution.my/p/constitutional-court?lang=kk): Конституциялық Сот – конституциялық бақылауды жүзеге асыратын тәуелсіз орган. Азамат оның конституциялық құқықтарына тікелей әсер еткен нормативтік құқықтық актіні даулауы мүмкін, алайда мұндай өтінішке конституциялық за... | Markdown: https://constitution.my/p/constitutional-court.md?lang=kk
### Жергілікті басқару

- [Жергілікті өзін-өзі басқару жергілікті басқарудан қалай ерекшеленеді](https://constitution.my/p/local-self-government?lang=kk): Жергілікті басқару – жоғарыдан төменге қарай құрылған тік жүйе: орталық тағайындайтын әкімдер. Жергілікті өзін-өзі басқару – төменнен басталатын бастама: тұрғындар нені жөндеп, нені салу керегін өздері шешеді. 2021 жылда... | Markdown: https://constitution.my/p/local-self-government.md?lang=kk
- [Мәслихат деген не және ол не үшін керек](https://constitution.my/p/local-maslikhat?lang=kk): Мәслихат – жергілікті өкілді орган, яғни облыс не аудан деңгейіндегі сіздің «парламентіңіз». Депутаттарды тұрғындар 5 жылға сайлайды. Мәслихат жергілікті бюджетті бекітеді: жолға, мектепке, ауруханаға қанша қаржы бөлінет... | Markdown: https://constitution.my/p/local-maslikhat.md?lang=kk
- [Жергілікті өзін-өзі басқару неліктен маңызды](https://constitution.my/p/local-why-it-matters?lang=kk): Жергілікті өзін-өзі басқару – азаматқа ең жақын билік деңгейі. Дәл осы деңгейде ауладағы жолдар, балабақшалар, жергілікті бюджет, экологиялық мәселелер сияқты күнделікті түйткілдер шешіледі. Оның конституциялық мәртебесі... | Markdown: https://constitution.my/p/local-why-it-matters.md?lang=kk
- [Халық Кеңесі деген не](https://constitution.my/p/local-halyk-kenesi?lang=kk): Халық Кеңесі – 126 мүшесі бар жаңа конституциялық орган. 2022 жылғы Ұлттық Құрылтайдан айырмашылығы: конституциялық мәртебе (жарлық емес), заң шығару бастамасы құқығы (тек ұсыныс емес), дербестік (Президент жанынан емес)... | Markdown: https://constitution.my/p/local-halyk-kenesi.md?lang=kk
- [Азамат мемлекетті басқаруға қалай қатыса алады](https://constitution.my/p/local-citizen-participation?lang=kk): Қатысу сайлаумен шектелмейді: азаматтар өтініш жолдай алады, бейбіт жиналыстар мен қоғамдық кеңестерге қатысады, Конституциялық Сотқа жүгінеді және ӘРПК тәртібімен петицияларды қолдайды. Мәслихатқа 20 жастан, Құрылтайға ... | Markdown: https://constitution.my/p/local-citizen-participation.md?lang=kk
- [Әкім кім және оның Конституциямен байланысы қандай](https://constitution.my/p/local-akim-role?lang=kk): Әкім – жергілікті атқарушы биліктің басшысы: жолдарды, мектептерді, ауруханаларды, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылықты, жер мәселелерін басқарады. Ауыл әкімдерін 2021 жылдан бері тұрғындар сайлайды. Жоба сайланбалылықты ж... | Markdown: https://constitution.my/p/local-akim-role.md?lang=kk
### Азаматтардың қатысуы

- [Қоғамдық бақылау тетіктері](https://constitution.my/p/public-control?lang=kk): Қоғамдық бақылау – азаматтар мен ұйымдардың мемлекеттік органдар шешімдері мен жұмысына баға беруіне қатысуы. Оның нысандары, ақпаратқа қол жеткізу және өтініштерді қарау тәртібі Конституция мен арнайы заңдарда белгілене... | Markdown: https://constitution.my/p/public-control.md?lang=kk
- [Азаматтардың өтініштері мен петицияларының айырмасы қандай](https://constitution.my/p/petitions?lang=kk): Конституцияның 35-бабы жеке және ұжымдық өтініш жолдау құқығын сақтайды. Петициялар ӘРПК-нің 12-1-тарауымен реттеледі: бұл Құрылтайға заң жобасын тікелей енгізу құқығы емес, мемлекеттік және жергілікті органдарға жүгінуд... | Markdown: https://constitution.my/p/petitions.md?lang=kk
- [Қазақстан Халық Кеңесі деген не](https://constitution.my/p/peoples-council?lang=kk): Қазақстан Халық Кеңесі – халық мүддесін білдіретін жоғары конституциялық консультативтік орган. Оның құрамында 126 мүше бар: этномәдени бірлестіктерден, қоғамдық және өзге де коммерциялық емес ұйымдардан, сондай-ақ мәсли... | Markdown: https://constitution.my/p/peoples-council.md?lang=kk
- [Азаматтық қоғамның рөлі қандай](https://constitution.my/p/civil-society?lang=kk): Азаматтық қоғамға тәуелсіз бірлестіктер, кәсіподақтар, бастамашыл топтар және еріктілер жобалары жатады. Конституция бірлесу бостандығын қорғайды, ал ұйымдарды тіркеу, олардың қызметі мен таратылу тәртібі заңмен белгілен... | Markdown: https://constitution.my/p/civil-society.md?lang=kk
### Практика

- [Бұл мен үшін нақты нені өзгертеді](https://constitution.my/p/practical-what-changes-for-me?lang=kk): Конституцияның практикалық мәні нақты жағдайларда көрінеді: құқықты қорғауда, мемлекеттік органға жүгінгенде, сайлауға қатысқанда немесе мемлекеттік органмен дауда. Қорғау көлемі мен әрекет ету тәртібі Конституция бабына... | Markdown: https://constitution.my/p/practical-what-changes-for-me.md?lang=kk
- [Халықаралық шарттар мен ұлттық заңдардың арақатынасы қалай өзгереді](https://constitution.my/p/practical-international-treaties?lang=kk): Халықаралық шарттың және ұлттық заңның арақатынасын Конституция, шарттың мәртебесі және қолданылатын заңдар айқындайды. Нақты дау үшін ресми мәтінді, ратификациялау актісін және тиісті рәсімді бірге тексеріңіз. | Markdown: https://constitution.my/p/practical-international-treaties.md?lang=kk
- [Конституцияны отбасында, жұмыста немесе достармен қалай талқылаған дұрыс](https://constitution.my/p/practical-how-to-discuss?lang=kk): Конституцияны талқылағанда эмоциялық айтыстан гөрі нақты мәтінге, салыстыруға және мысалдарға сүйенген дұрыс. «Кім дұрыс» деп тартысудан гөрі «нақты не өзгеруде» деген сұраққа бірге жауап іздеген жөн. | Markdown: https://constitution.my/p/practical-how-to-discuss.md?lang=kk
- [Конституция туралы ақпаратты қалай тексеруге болады](https://constitution.my/p/practical-how-to-check-information?lang=kk): Конституция туралы сенімді ақпаратты тек ресми мәтін, салыстырмалы кесте, ресми түсіндірме материалдар және уәкілетті мемлекеттік органдардың жарияланымдары арқылы тексерген дұрыс. Әлеуметтік желідегі үзінділер мен эмоци... | Markdown: https://constitution.my/p/practical-how-to-check-information.md?lang=kk
- [Мені жұмыстан шығарды – конституциялық құқықтарым қандай](https://constitution.my/p/life-fired-from-job?lang=kk): Жұмыстан шығарылғанда алдымен негізін, бұйрықты және мерзімдерді тексеріңіз. Конституция еңбек бостандығы мен кемсітпеу қағидаларын бекітеді, ал дауды қарау тәртібі Еңбек кодексі мен нақты жағдайға байланысты. | Markdown: https://constitution.my/p/life-fired-from-job.md?lang=kk
- [Бизнес ашқым келеді – Конституция не кепілдендіреді](https://constitution.my/p/life-start-business?lang=kk): Конституция кәсіпкерлік бостандығын, меншік құқығын және сот арқылы қорғалуды бекітеді. Бизнес ашу және дауды шешу үшін салалық заңдардың талаптарын, құжаттарды және мерзімдерді де ескеру қажет. | Markdown: https://constitution.my/p/life-start-business.md?lang=kk
- [Конституция меншік пен кәсіпкерлік туралы не айтады](https://constitution.my/p/practical-property-and-business?lang=kk): Конституция меншік құқығын және кәсіпкерлік бостандығын бекітеді. Мүлікке, жерге, келісімге немесе нарыққа қатысты дауда арнайы заңдар, рәсім және нақты жағдайдың құжаттары да шешуші болады. | Markdown: https://constitution.my/p/practical-property-and-business.md?lang=kk
- [Баланы мектепке қабылдамады – Конституция не дейді](https://constitution.my/p/life-child-school-refused?lang=kk): Конституция міндетті тегін орта білім алуға құқық береді. Бала қабылданбаса, хабарламаны сақтап, бас тарту себебін мектеп пен білім органынан тексеріңіз; одан арғы тәртіп мән-жайға байланысты. | Markdown: https://constitution.my/p/life-child-school-refused.md?lang=kk
- [Конституция білім алу мен денсаулық сақтау құқығын қалай қорғайды](https://constitution.my/p/practical-education-health?lang=kk): Конституция білім алу мен денсаулықты қорғаудың негізгі кепілдіктерін бекітеді. Мектепке қабылдау, тегін көмектің көлемі, қызмет сапасы және шағымдану тәртібі арнайы заңдар мен нақты жағдайға байланысты. | Markdown: https://constitution.my/p/practical-education-health.md?lang=kk
### Тарих

- [Конституцияны қалай оқу керек](https://constitution.my/p/constitution-how-to-read?lang=kk): Конституцияны қатарынан түгел оқығаннан гөрі, мағыналық блоктармен оқыған ыңғайлы: алдымен құқықтар мен бостандықтарды, содан кейін билік құрылымын, одан соң өзгерту тәртібін қараңыз. | Markdown: https://constitution.my/p/constitution-how-to-read.md?lang=kk
- [2022 жылғы конституциялық реформалар нені өзгертті](https://constitution.my/p/constitution-reforms-2022?lang=kk): 2022 жылғы реформа Елбасы мәртебесін жойды, азаматтардың жүгіну мүмкіндігі бар Конституциялық Сотты қайта құрды және Президент өкілеттігінің бір реттік жеті жылдық мерзімін бекітті. Ол кейінгі өзгерістердің бір кезеңі бо... | Markdown: https://constitution.my/p/constitution-reforms-2022.md?lang=kk
- [Тәуелсіз Қазақстанның алғашқы Конституциясы қандай болды](https://constitution.my/p/constitution-history-1993?lang=kk): Тәуелсіз Қазақстанның алғашқы Конституциясы 1993 жылғы 28 қаңтарда қабылданды. Ол жаңа мемлекеттіліктің негізін бекітіп, 1995 жылғы Конституция қабылданғанға дейін қолданылды. | Markdown: https://constitution.my/p/constitution-history-1993.md?lang=kk
- [Қазақстан 2026 жылғы жаңа Конституцияға қалай келді](https://constitution.my/p/constitution-history-path-to-2026?lang=kk): 2026 жылғы Конституция – 1991 жылғы тәуелсіздік, 1993 және 1995 жылдардағы Конституциялар, 2007 және 2017 жылдардағы түзетулер мен 2022 жылғы реформадан кейінгі конституциялық өзгерістер сабақтастығының бір бөлігі. | Markdown: https://constitution.my/p/constitution-history-path-to-2026.md?lang=kk
### Мифтер

- [Миф: «Заңда осылай жазылса, Конституция маңызды емес»](https://constitution.my/p/myths-law-vs-constitution?lang=kk): Миф: «Заң – заң, Конституцияның бұған қатысы жоқ». Факт: Конституция кез келген заңнан жоғары. Заң Конституцияға қайшы келсе – ол қолданылмайды. КС кез келген азаматтың өтініші бойынша конституциялық емес нормаларды жояд... | Markdown: https://constitution.my/p/myths-law-vs-constitution.md?lang=kk
- [«Халық Кеңесі Парламенттің орнын басады»](https://constitution.my/p/myth-halyk-kenesi-replaces-parliament?lang=kk): Жоқ. Халық Кеңесі – заң қабылдай алмайтын консультативтік орган. Заңдарды тек Құрылтай қабылдайды. Халық Кеңесі бастама ұсына алады, бірақ олар автоматты түрде міндетті болмайды. | Markdown: https://constitution.my/p/myth-halyk-kenesi-replaces-parliament.md?lang=kk
- [«Құрылтай – жай ғана атауы өзгерген Мәжіліс»](https://constitution.my/p/myth-kurultai-same-as-mazhilis?lang=kk): Бұл жай атау ауыстыру емес: Сенат таратылды, президенттік тағайындаулар алынып тасталды, сайлау жүйесі өзгерді, өту шегі 5%-дан 7%-ға көтерілді, ал әйелдер, жастар және мүгедектігі бар адамдардың партиялық тізімдегі жиын... | Markdown: https://constitution.my/p/myth-kurultai-same-as-mazhilis.md?lang=kk
- [Миф: «Конституция бәрібір жұмыс істемейді, сондықтан онда не жазылғаны маңызды емес»](https://constitution.my/p/myths-constitution-doesnt-work?lang=kk): Конституциялық норма заңдар, соттар, өтініштер және конституциялық бақылау рәсімдері арқылы іске асады. Мәтіннің өзі даудағы нәтижеге кепіл бермейді, бірақ шешімді тексеруге және белгіленген тәртіптің сақталуын талап ету... | Markdown: https://constitution.my/p/myths-constitution-doesnt-work.md?lang=kk
- [Миф: «Жаңа Конституция өмірді бірден жақсы жаққа өзгертеді»](https://constitution.my/p/myth-constitution-solves-everything?lang=kk): Конституция – автоматты нәтиже емес, құқықтық негіз. Нақты өзгерістер заңдарға, сот практикасына және азаматтардың белсенділігіне байланысты. Норма мен практика арасындағы жол көбіне бірнеше жылдық институционалдық жұмыс... | Markdown: https://constitution.my/p/myth-constitution-solves-everything.md?lang=kk
- [Миф: «Конституцияда бәрі тек құқықтарын талап етеді, міндеттер туралы ешкім айтпайды»](https://constitution.my/p/myths-rights-vs-duties?lang=kk): Конституция құқықтарды да, міндеттерді де бекітеді. Бұл «құқық үшін бағыну» деген айырбас емес: міндеттер заңмен реттеледі, ал құқықтар адамның мінез-құлқы туралы біреудің бағасына тәуелді емес. | Markdown: https://constitution.my/p/myths-rights-vs-duties.md?lang=kk
- [Миф: «Кез келген Конституция жай ғана бар болғаны үшін жақсы»](https://constitution.my/p/myth-any-constitution-good?lang=kk): Конституцияның бар болуы оның жақсы екенін өздігінен білдірмейді. Конституция демократиялық болуы және құқықтарды қорғауы мүмкін, немесе керісінше – анық емес, өте орталықтандырылған, кепілдіктері әлсіз болуы және практи... | Markdown: https://constitution.my/p/myth-any-constitution-good.md?lang=kk
### Қазір өзекті

- [2026 жылғы 1 шілдеде не өзгерді](https://constitution.my/p/transition-what-changes-july?lang=kk): 2026 жылғы 1 шілдеден бастап Конституция күшінде. Цифрлық құқықтардың жаңа тұжырымдары және 18-баптағы ұстап алу кепілдіктері қолданылады. Өтініш жасау құқығы сақталған, ал петициялар ӘРПК-нің бөлек рәсімімен қаралады. | Markdown: https://constitution.my/p/transition-what-changes-july.md?lang=kk
### Құрылтай сайлауы

- [Халық Кеңесі қалай құрылады?](https://constitution.my/p/halyk-kenesi-how-formed?lang=kk): 126 мүше үш тең топқа бөлінеді: этномәдени бірлестіктер (42), ҮЕҰ мен азаматтық қоғам (42), мәслихаттар мен өңірлер (42). Кандидаттарды құрылымдар ұсынады, кейін Президент бекітеді. | Markdown: https://constitution.my/p/halyk-kenesi-how-formed.md?lang=kk
- [Вице-президент қашан пайда болады және қалай тағайындалады?](https://constitution.my/p/vice-president-new-institution?lang=kk): Ерлан Қарин 2026 жылғы 31 тамызда № 1417 Жарлықпен Вице-президент болып тағайындалды. Конституция бойынша Вице-президентті Президент Құрылтайдың келісімімен тағайындайды. | Markdown: https://constitution.my/p/vice-president-new-institution.md?lang=kk
### Қазір өзекті

- [2026 жылғы Құрылтай сайлауы туралы қазір не белгілі](https://constitution.my/p/kurultai-election-2026?lang=kk): Құрылтай сайлауы 2026 жылғы 23 тамызда өтті. ОСК қорытындыны 25 тамызда жариялады; алғашқы сессия 28 тамызда ашылды. Құрылтай – 145 депутаты бар бір палаталы парламент. | Markdown: https://constitution.my/p/kurultai-election-2026.md?lang=kk
- [Қандай жаңа институттар келесі кезеңде іске қосылады](https://constitution.my/p/transition-new-institutions?lang=kk): Ерлан Қарин 2026 жылғы 31 тамызда № 1417 Жарлықпен Вице-президент болып тағайындалды. Халық Кеңесі туралы заң күшінде; Хатшылығы 2 шілдеде құрылды. Азаматтар Конституциялық сотқа 2023 жылдан бері жүгіне алады. | Markdown: https://constitution.my/p/transition-new-institutions.md?lang=kk
- [Құрылтайға сайлау қашан өтеді](https://constitution.my/p/transition-kurultai-elections?lang=kk): Құрылтай сайлауы 2026 жылғы 23 тамызда өтті. ОСК қорытындыны 25 тамызда жариялады; алғашқы сессия 28 тамызда ашылды. Құрылтай – 145 депутаты бар бір палаталы парламент. | Markdown: https://constitution.my/p/transition-kurultai-elections.md?lang=kk
- [Өтпелі кезеңде не болып жатыр](https://constitution.my/p/transition-period-overview?lang=kk): 2026 жылғы 16 наурыздан 30 маусымға дейінгі өтпелі кезең аяқталды. 5 маусымда негізгі заңдарға қол қойылды, 1 шілдеде жаңа Конституция күшіне енді, ал Құрылтай сайлауы туралы жарлыққа қол қойылды. | Markdown: https://constitution.my/p/transition-period-overview.md?lang=kk
### Конституциялық заңдар

- [Құрылтай туралы заң – нөлден жаңа парламент](https://constitution.my/p/law-on-kurultai?lang=kk): Құрылтай туралы заңға 2026 жылғы 5 маусымда қол қойылды. Ол пропорционалды жүйе бойынша сайланатын 145 депутаты бар бір палаталы парламентті бекітеді, ал 1 шілдеде Президент алғашқы сайлауды өткізу туралы жарлыққа қол қо... | Markdown: https://constitution.my/p/law-on-kurultai.md?lang=kk
- [Президент туралы заң – не өзгереді?](https://constitution.my/p/law-on-president?lang=kk): Президент туралы конституциялық заңға 2026 жылғы 5 маусымда қол қойылды. Ол Президент өкілеттіктерін жаңа Конституциямен байланыстырып, Вице-президент институтын және билік сабақтастығының жаңа тәртібін бекітеді. | Markdown: https://constitution.my/p/law-on-president.md?lang=kk
### Қазір өзекті

- [Вице-президент қашан пайда болады және ол не үшін қажет?](https://constitution.my/p/vice-president-when?lang=kk): Ерлан Қарин 2026 жылғы 31 тамызда № 1417 Жарлықпен Вице-президент болып тағайындалды. Конституция бойынша Вице-президентті Президент Құрылтайдың келісімімен тағайындайды. | Markdown: https://constitution.my/p/vice-president-when.md?lang=kk
- [Құрылтай қалай қалыптастырылады?](https://constitution.my/p/kurultai-how-formed?lang=kk): Құрылтай – 145 депутаты бар бір палаталы жоғары өкілді орган. Құрылтай туралы заңға 2026 жылғы 5 маусымда қол қойылды, ал 1 шілдеде Президент алғашқы сайлауды өткізу туралы жарлыққа қол қойды. Құрылтай депутаттарының алғ... | Markdown: https://constitution.my/p/kurultai-how-formed.md?lang=kk
- [Конституция бойынша жаңа заңдар қашан күшіне енді?](https://constitution.my/p/when-new-laws-take-effect?lang=kk): Негізгі заңдардың бір бөлігі 2026 жылғы 5 маусымда-ақ қол қойылды. Конституцияның өзі 1 шілдеде күшіне енді, ал ендігі келесі қадамдар Құрылтай сайлауы туралы қол қойылған жарлық пен жаңа парламенттің қалыптасуына тәуелд... | Markdown: https://constitution.my/p/when-new-laws-take-effect.md?lang=kk
### Конституциялық заңдар

- [Конституциялық сот туралы заң – не өзгереді?](https://constitution.my/p/law-on-constitutional-court?lang=kk): Конституциялық Сот Конституция үстемдігінің кепілі ретіндегі рөлін сақтайды. Жаңа модель құрамды 11-ден 10 судьяға, тағайындау тәртібі мен өкілеттік мерзімін өзгертеді; азаматтардың өтініштері 2023 жылғы 1 қаңтардан бері... | Markdown: https://constitution.my/p/law-on-constitutional-court.md?lang=kk
### Қазір өзекті

- [2026 жылғы 5 маусымда қандай конституциялық заңдарға қол қойылды?](https://constitution.my/p/constitutional-laws-june-2026?lang=kk): Төрт негізгі заң: Президент, Құрылтай, Конституциялық сот және Қазақстан Халық Кеңесі туралы. Олар 2026 жылғы 1 шілдеде күшіне енді. Құрылтай туралы заң 145 орынды, 7% тосқауылды және әйелдер, жастар мен мүгедектігі бар ... | Markdown: https://constitution.my/p/constitutional-laws-june-2026.md?lang=kk
- [Жаңа Конституция күшіне енгеннен кейін лауазымды адамдардың мерзімі қалай есептеледі?](https://constitution.my/p/constitutional-court-term-counting-july-2026?lang=kk): Конституциялық Сот 2026 жылғы 7 шілдеде 1995 жылғы Конституция кезінде тиісті қызметті атқару жаңа сайлауға немесе тағайындауға өздігінен кедергі болмайтынын түсіндірді. Жаңа Конституциядағы шектеулер үшін 2026 жылғы 1 ш... | Markdown: https://constitution.my/p/constitutional-court-term-counting-july-2026.md?lang=kk
### Құрылтай сайлауы

- [Құрылтай Мәжіліс пен Сенаттан несімен ерекшеленеді?](https://constitution.my/p/kurultai-vs-mazhilis?lang=kk): Құрылтай – бір палаталы парламент. Сенат пен Президенттің парламентке тағайындауы жойылды. 147 емес, 145 депутат, тосқауыл 5%-дан 7%-ға өсті. Әйелдер, жастар және мүгедектігі бар адамдар партиялық тізімнің жиынтығында ке... | Markdown: https://constitution.my/p/kurultai-vs-mazhilis.md?lang=kk
### Қазір өзекті

- [Цифрлық құқықтар іс жүзінде қалай жұмыс істейді?](https://constitution.my/p/digital-rights-how?lang=kk): Жаңа Конституция алғаш рет жеке деректерді қорғауды және мемлекеттік органдарға электрондық нысанда жүгіну құқығын бекітеді. Жүзеге асыру үшін заңға тәуелді актілер қажет – 2026–2027 жылдары күтілуде. | Markdown: https://constitution.my/p/digital-rights-how.md?lang=kk
### Референдум

- [Дауыс беруден кейін не болады](https://constitution.my/p/referendum-after-vote?lang=kk): Дауыс беру 2026 жылғы 15 наурызда өтті. Дауыс бергендердің 87,15%-ы «иә» деді, қатысу 73,12% болды. Конституция қабылданып, 2026 жылғы 1 шілдеде күшіне енді. ОСК Құрылтай депутаттары сайлауының қорытындысын 2026 жылғы 25... | Markdown: https://constitution.my/p/referendum-after-vote.md?lang=kk
- [Референдумдағы дауыс беру қалай бақыланды](https://constitution.my/p/referendum-observers?lang=kk): Референдумды бақылау сайлау заңнамасымен және аккредиттеу ережелерімен реттелді. Бұзушылықтар мен даулар белгіленген рәсіммен, соның ішінде сотта қаралады. | Markdown: https://constitution.my/p/referendum-observers.md?lang=kk
- [2026 жылғы 15 наурыздағы референдум нені білдірді](https://constitution.my/p/referendum-why-important?lang=kk): 2026 жылғы 15 наурыздағы референдум жаңа Конституцияны қабылдау рәсімі болды. Оның нәтижелері мен құқықтық салдарын комиссияның ресми шешімімен және Конституция мәтінімен бірге оқу керек. | Markdown: https://constitution.my/p/referendum-why-important.md?lang=kk
- [Бюллетеньдегі сұрақ қалай тұжырымдалды](https://constitution.my/p/referendum-question-text?lang=kk): Бюллетеньде бір сұрақ болды: «2026 жылғы 12 ақпанда бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланған жобасы бойынша Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясын қабылдайсыз ба?» Жауаптар: «Иә» және «Жоқ». Дауыс беру жасырын б... | Markdown: https://constitution.my/p/referendum-question-text.md?lang=kk
- [Референдум деген не](https://constitution.my/p/referendum-what-is?lang=kk): Референдум – Конституция мен конституциялық заңда көзделген мәселелер бойынша жалпыхалықтық дауыс беру нысаны. Оны тағайындау, өткізу шарттары мен құқықтық салдары осы актілерде белгіленеді. | Markdown: https://constitution.my/p/referendum-what-is.md?lang=kk
- [Референдумға қандай мәселелер шығарылуы мүмкін және шығарылмайды](https://constitution.my/p/referendum-what-can-be-asked?lang=kk): Референдумға Конституция мен конституциялық заң рұқсат ететін мәселелер шығарылады. Мәселе аясына, бастамашыларға және рәсімге қойылатын шектеулерді қысқаша түсіндірмеге емес, осы актілердің қолданыстағы мәтініне қарап т... | Markdown: https://constitution.my/p/referendum-what-can-be-asked.md?lang=kk
- [Қатысу жеткіліксіз болса, не болады](https://constitution.my/p/referendum-turnout-threshold?lang=kk): Референдум өтті деп танылуы үшін сайлаушылардың 50%-ынан астамы қатысуы, ал «Иә» дауысы өңірлердің кемінде 2/3-інде басым болуы керек. 2026 жылғы 15 наурыздағы қорытынды қатысу көрсеткіші 73,12% болды, сондықтан қатысу т... | Markdown: https://constitution.my/p/referendum-turnout-threshold.md?lang=kk
- [Референдум алдындағы үгіттің қандай ережелері болды](https://constitution.my/p/referendum-campaigning-rules?lang=kk): 2026 жылғы 15 наурыздағы референдумға заңда белгіленген үгіт мерзімдері, тыныштық күні және сатып алуға, мәжбүрлеуге, қызметтік жағдайды теріс пайдалануға тыйымдар қолданылды. Бұл материал аяқталған науқанды сипаттайды. | Markdown: https://constitution.my/p/referendum-campaigning-rules.md?lang=kk
### Практика

- [Жаңа Конституция қашан күшіне енді](https://constitution.my/p/practical-entry-into-force?lang=kk): 2026 жылғы 15 наурыздағы референдумнан кейін жаңа Конституция 2026 жылғы 1 шілдеде күшіне енді. Оған дейін 1995 жылғы Конституция қолданылды. Өтпелі кезеңде (16 наурыз – 30 маусым) барлық органдар жұмысын жалғастырды, 5 ... | Markdown: https://constitution.my/p/practical-entry-into-force.md?lang=kk
- [Сұрақ туындаса, қайда жүгінуге болады](https://constitution.my/p/practical-where-to-ask?lang=kk): Конституцияға, референдум рәсіміне немесе құқықтарға қатысты сұрақтар туындаса, ресми порталдарға, eGov пен e-Otinish-ке, уәкілетті органдарға жүгініңіз. Құқық бұзылса – адвокатқа, прокуратураға, сотқа немесе омбудсменге... | Markdown: https://constitution.my/p/practical-where-to-ask.md?lang=kk
- [Конституция мәтінін неге оқу маңызды](https://constitution.my/p/practical-why-read-before-vote?lang=kk): 2026 жылғы 15 наурыздағы референдумда азаматтар жалпы көңіл күйге емес, нақты құқықтық мәтінге дауыс берді. Сондықтан Конституцияны ұранмен емес, тікелей мәтін арқылы оқу маңызды – ол қандай құқықтар мен тетіктер енгізет... | Markdown: https://constitution.my/p/practical-why-read-before-vote.md?lang=kk
### Тарих

- [1995 жылғы Конституция нені өзгертті](https://constitution.my/p/constitution-history-1995?lang=kk): 1995 жылғы 30 тамыздағы референдумда қабылданған Конституция күшті президенттік жүйе мен қос палаталы парламентті (Мәжіліс және Сенат) орнықтырды. Ол 30 жылдан астам қолданылды және 2026 жылғы 15 наурызда қабылданған жаң... | Markdown: https://constitution.my/p/constitution-history-1995.md?lang=kk
### Мифтер

- [Миф: «Референдумнан кейін бәрі ертесіне бірден өзгеріп кетеді»](https://constitution.my/p/referendum-myth-change-next-day?lang=kk): Жоқ, келесі күні емес. Референдум 2026 жылғы 15 наурызда өтті, ал Конституция 2026 жылғы 1 шілдеде күшіне енді. Осы аралықта өтпелі кезең жүрді: бұрынғы парламенттік модель 1 шілдеге дейін жұмыс істеді, соттар мен үкімет... | Markdown: https://constitution.my/p/referendum-myth-change-next-day.md?lang=kk
- [Миф: «Конституция референдумда қабылданса, ол мінсіз деген сөз»](https://constitution.my/p/myths-constitution-always-good?lang=kk): Референдум легитимдік береді, бірақ мінсіздікке кепілдік бермейді. АҚШ Конституциясы алғашында құлдықты заңдастырды. Қазақстанның 1995 жылғы Конституциясына 2022 жылы 56 түзету енгізу қажет болды. Кез келген Конституция ... | Markdown: https://constitution.my/p/myths-constitution-always-good.md?lang=kk
- [Миф: «Референдумда әрқашан бір ғана сұрақ болуы керек»](https://constitution.my/p/referendum-myth-one-question?lang=kk): «Референдумда міндетті түрде бір ғана сұрақ болуы керек» деген – миф. Заң референдумда бір ғана сұрақ болуға тиіс деген жалпы талап қоймайды. 2026 жылғы 15 наурыздағы дауыс беруде Конституцияны тұтастай қабылдау туралы б... | Markdown: https://constitution.my/p/referendum-myth-one-question.md?lang=kk
- [Миф: «Бойкот – ең күшті саяси жауап»](https://constitution.my/p/referendum-myth-boycott?lang=kk): Бойкот «қарсы» дауысына тең емес. Хаттамада қатысу мен берілген дауыстар тіркеледі, ал «бойкот» жеке санат ретінде есептелмейді. 2026 жылғы 15 наурыздағы қорытынды қатысу 73,12% болды, қатысушылардың 87,15%-ы «Иә» деп да... | Markdown: https://constitution.my/p/referendum-myth-boycott.md?lang=kk
- [Миф: «Референдум парламенттен жақсы, себебі шешімді халық қабылдайды»](https://constitution.my/p/myths-referendum-vs-parliament?lang=kk): Референдум мен парламенттік рәсімдер әртүрлі міндет атқарады. Референдум шығарылған мәселе бойынша шешім қабылдауға мүмкіндік береді, ал заңдарды дайындау, талқылау және өзгерту үшін парламенттік жұмыс қажет. | Markdown: https://constitution.my/p/myths-referendum-vs-parliament.md?lang=kk
### Қазір өзекті

- [Конституция күшіне енгеннен кейін не өзгерді?](https://constitution.my/p/what-changed-after-vote?lang=kk): 2026 жылғы 15 наурызда Қазақстан азаматтары референдумда жаңа Конституцияны мақұлдады. 5 маусымда негізгі конституциялық заңдарға қол қойылды, 1 шілдеде Конституция күшіне енді және сол күні Құрылтай сайлауын өткізу тура... | Markdown: https://constitution.my/p/what-changed-after-vote.md?lang=kk