{"faq_id":"6e67cea7-9788-4fab-92c0-b494a1ebf97b","code":"rights-emergency-regimes","kind":"faq","canonical_slug":"rights-emergency-regimes","section":{"id":15,"code":"rights","slug":"rights","title":"Құқықтар"},"lang":"kk","question":"Төтенше және соғыс жағдайында құқықтар қалай шектеледі","short_answer":"Төтенше немесе соғыс жағдайында уақытша шектеулер болуы мүмкін, бірақ олардың негізі, шегі мен мерзімі Конституция мен арнайы заңға сай болуы тиіс. Әр шектеуді нақты режим мен актіге сүйеніп тексеру қажет.","blocks":{"answer_html":"<h2>Жалпы қағида</h2>\n<p>Төтенше жағдай немесе соғыс жағдайы кезінде мемлекет қосымша шаралар қабылдай алады. Бірақ бұл құқықтар толық жойылады деген сөз емес. Конституциялық тәртіп сақталуға тиіс.</p>\n<h2>Қандай шектеулер болуы мүмкін</h2>\n<p>Белгілі бір кезеңде мынадай шектеулер енгізілуі мүмкін:</p>\n<ul>\n<li>жүріп-тұру еркіндігін шектеу, соның ішінде коменданттық сағат енгізу</li>\n<li>бейбіт жиналыстар өткізуге шектеу қою</li>\n<li>бұқаралық ақпарат құралдары мен ақпарат таратуға шектеу енгізу</li>\n<li>хат-хабар құпиясына заңда көзделген ерекше жағдайларда шектеу қою</li>\n<li>ереуіл құқығын уақытша шектеу</li>\n</ul>\n<h2>Қандай талаптар сақталуы керек</h2>\n<p>Кез келген шектеу:</p>\n<ul>\n<li><strong>заңға негізделуі</strong></li>\n<li><strong>уақытша болуы</strong></li>\n<li><strong>нақты қауіпке байланысты болуы</strong></li>\n<li><strong>қоғамға жария етілуі</strong></li>\n<li><strong>сот және конституциялық бақылауға ашық болуы</strong> керек</li>\n</ul>\n<h2>Қандай кепілдіктерді тексеру керек</h2>\n<p>Ерекше режим кезінде де іргелі кепілдіктер маңызды; олардың нақты қолданылуын режимнің түрі, ресми акті және арнайы заң арқылы тексеру қажет.</p>\n<ul>\n<li>өмір сүру құқығы</li>\n<li>азаптауға және қатыгез қарым-қатынасқа тыйым салу</li>\n<li>ар-ождан және дін бостандығы</li>\n<li>сот арқылы қорғалу құқығы</li>\n<li>өзіне және жақындарына қарсы айғақ бермеу құқығы</li>\n<li>заңның кері күшіне тыйым салу</li>\n<li>қадір-қасиет, азаптауға тыйым салу және заңдылық кепілдіктері</li>\n</ul>\n<h2>Қауіп неде</h2>\n<p>Ерекше режимдер әрқашан билікті кеңейту тәуекелін тудырады. Сондықтан Конституция мұндай кезеңдерде де шектеудің шегі болуын талап етеді.</p>\n<h2>Азамат не істей алады</h2>\n<p>Егер шектеу заңсыз, шектен тыс немесе кемсітушілік сипатта болса, адам:</p>\n<ul>\n<li>сотқа жүгіне алады</li>\n<li>прокуратураға шағымдана алады</li>\n<li>омбудсменге жүгіне алады</li>\n<li>конституциялық бақылау тетіктерін пайдалана алады</li>\n</ul>\n","facts_html":"<ul>\n<li>Төтенше жағдайда кейбір құқықтар уақытша және қауіпке мөлшерлес түрде шектелуі мүмкін</li>\n<li>Іргелі кепілдіктердің нақты қолданылуын режимнің түрі мен ресми акті арқылы тексеру қажет</li>\n<li>Шектеудің негізін, мерзімін, ауқымын және шағым беру тәртібін тексеру қажет</li>\n<li>Заңсыз не кемсітушілік сипаттағы шектеуге заңда көзделген тәртіппен шағым жасауға болады</li>\n</ul>\n","what_not_change_html":"","where_detailed_html":"","misconceptions_html":""},"updated_at":"2026-07-25T00:00:00+00:00","article_refs":[{"number":46,"title":"Төтенше және соғыс жағдайы кезіндегі Президент өкілеттіктері"}],"entity_links":[{"type":"constitutional_article","number":46,"label":"Бап 46","title":"Төтенше және соғыс жағдайы кезіндегі Президент өкілеттіктері","href":"/full-text?lang=kk#article-46"}],"source_records":[{"id":"constitution-2026-official","type":"constitution","url":"https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000","title":"Қазақстан Республикасы Конституциясы 2026 жылғы мәтінінің ресми жарияланымы","publisher":"«Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі","checked_at":"2026-07-16","reviewed_at":"2026-07-18","checked_at_label":"2026 жылғы 16 шілде"}],"verified_claims":[],"implementation_status":null,"source_schema_records":[{"@type":"CreativeWork","name":"Қазақстан Республикасы Конституциясы 2026 жылғы мәтінінің ресми жарияланымы","url":"https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000","publisher":{"@type":"Organization","name":"«Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі"},"dateModified":"2026-07-16"}],"source_citation_urls":["https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000"]}