{"faq_id":"6d296817-954c-43f7-a210-82ba47123f52","code":"rights-basic-list","kind":"faq","canonical_slug":"rights-basic-list","section":{"id":15,"code":"rights","slug":"rights","title":"Құқықтар"},"lang":"kk","question":"Конституция қандай құқықтарға кепілдік береді","short_answer":"Конституция адамның негізгі жеке, саяси, әлеуметтік және цифрлық құқықтарына кепілдік береді. Төменде 2026 жылғы Конституция нені тікелей қорғайтыны, қандай кепілдіктер күшейгені және құқық бұзылса қайда жүгінуге болатыны көрсетілген.","blocks":{"answer_html":"<h2>Негізгі құқықтар тізімі</h2>\n<p>Конституция адамға және азаматқа тән негізгі құқықтар мен бостандықтарды бекітеді. Олардың ішінде:</p>\n<ul>\n<li><strong>Өмір сүру құқығы</strong></li>\n<li><strong>Бостандық және жеке басына қол сұқпаушылық құқығы</strong></li>\n<li><strong>Тұрғын үйге қол сұқпаушылық құқығы</strong></li>\n<li><strong>Сөз бостандығы</strong></li>\n<li><strong>Ар-ождан және дін бостандығы</strong></li>\n<li><strong>Меншік құқығы</strong></li>\n<li><strong>Еңбек ету құқығы</strong></li>\n<li><strong>Білім алу құқығы</strong></li>\n<li><strong>Денсаулықты қорғау құқығы</strong></li>\n<li><strong>Сот арқылы қорғалу құқығы</strong></li>\n<li><strong>Әлеуметтік қамсыздандыру құқығы</strong></li>\n</ul>\n<h2>Бұл құқықтар нені білдіреді</h2>\n<p>Конституциялық құқықтар мемлекеттік органдар үшін шек пен бағдар болып табылады. Нақты жағдайда құқықтың мазмұны, оны іске асыру және қорғау тәсілі қолданылатын заңдар мен рәсімдерге де тәуелді.</p>\n<p>Мемлекеттік орган құқықты шектесе, оның заңды негізін, мақсатын және қолданылатын тәртібін көрсетуі керек. Мұндай шектеуді тексеру үшін актіні, хабарламаны және істің құжаттарын сақтаңыз.</p>\n<h2>Жаңа Конституция не күшейтеді</h2>\n<p>Жаңа редакцияда ерекше назар мына бағыттарға аударылады:</p>\n<ul>\n<li><strong>Цифрлық құқықтар</strong> – жеке деректерді қорғау, цифрлық коммуникация құпиясы</li>\n<li><strong>Процессуалдық кепілдіктер</strong> – ұстау кезіндегі құқықтар, адвокатқа қол жеткізу</li>\n<li><strong>Адам қадір-қасиетін қорғау</strong> – қорлайтын әрекеттерге, заңсыз қысымға тыйым</li>\n<li><strong>Құқықтарды қорғау тетіктері</strong> – сотқа, уәкілетті органға немесе Конституциялық Сотқа жүгіну мүмкіндігі; әр жолдың өз талаптары бар</li>\n</ul>\n<h2>Құқықтар тек азаматтарға ма, әлде барлығына ма</h2>\n<p>Кейбір құқықтар <strong>әр адамға</strong> тиесілі:</p>\n<ul>\n<li>өмір сүру құқығы</li>\n<li>қадір-қасиетті қорғау</li>\n<li>әділ сотқа қол жеткізу</li>\n<li>азаптаудан қорғау</li>\n</ul>\n<p>Ал кейбір құқықтар <strong>азаматтарға</strong> тән:</p>\n<ul>\n<li>сайлау құқығы</li>\n<li>мемлекеттік істерді басқаруға қатысу</li>\n<li>белгілі бір саяси құқықтар</li>\n</ul>\n<h2>Неге бұл маңызды</h2>\n<p>Конституциядағы негізгі құқықтар – адамның мемлекетпен қатынасындағы басты қорғанысы. Егер олар күшті және нақты жазылса, қарапайым заңдар мен әкімшілік шешімдер азамат мүддесіне қарсы шексіз қолданыла алмайды.</p>\n","facts_html":"<ul>\n<li>Негізгі құқықтар: өмір, бостандық, меншік, еңбек, білім, денсаулық, сот арқылы қорғалу</li>\n<li>2026 жылғы Конституция цифрлық және кейбір процессуалдық кепілдіктерді нақтылайды</li>\n<li>Конституциялық құқыққа сілтеме жасауға болады, бірақ оны іске асыру тәртібін арнайы заңдар айқындайды</li>\n<li>Практикалық мәселе үшін норма мәтіні, құжаттар және қолданылатын рәсім маңызды</li>\n</ul>\n","what_not_change_html":"","where_detailed_html":"","misconceptions_html":""},"updated_at":"2026-07-25T00:00:00+00:00","article_refs":[{"number":12,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":13,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":14,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":15,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":16,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":17,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":18,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":19,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":20,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":21,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":22,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":23,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":24,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":25,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":26,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":27,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":28,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":29,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":30,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":31,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":32,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":33,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":34,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":35,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":36,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":37,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":38,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":39,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":40,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"},{"number":41,"title":"Құқықтар мен бостандықтар"}],"entity_links":[{"type":"constitutional_article","number":12,"label":"Бап 12","title":"Құқықтар мен бостандықтар","href":"/full-text?lang=kk#article-12"},{"type":"constitutional_article","number":13,"label":"Бап 13","title":"Құқықтар мен бостандықтар","href":"/full-text?lang=kk#article-13"},{"type":"constitutional_article","number":14,"label":"Бап 14","title":"Құқықтар мен бостандықтар","href":"/full-text?lang=kk#article-14"},{"type":"constitutional_article","number":15,"label":"Бап 15","title":"Құқықтар мен бостандықтар","href":"/full-text?lang=kk#article-15"},{"type":"constitutional_article","number":16,"label":"Бап 16","title":"Құқықтар мен бостандықтар","href":"/full-text?lang=kk#article-16"},{"type":"constitutional_article","number":17,"label":"Бап 17","title":"Құқықтар мен бостандықтар","href":"/full-text?lang=kk#article-17"}],"source_records":[{"id":"constitution-2026-official","type":"constitution","url":"https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000","title":"Қазақстан Республикасы Конституциясы 2026 жылғы мәтінінің ресми жарияланымы","publisher":"«Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі","checked_at":"2026-07-16","reviewed_at":"2026-07-18","checked_at_label":"2026 жылғы 16 шілде"}],"verified_claims":[],"implementation_status":null,"source_schema_records":[{"@type":"CreativeWork","name":"Қазақстан Республикасы Конституциясы 2026 жылғы мәтінінің ресми жарияланымы","url":"https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000","publisher":{"@type":"Organization","name":"«Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі"},"dateModified":"2026-07-16"}],"source_citation_urls":["https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000"]}