{"faq_id":"78d8a20e-b5b4-450c-ae63-ee72300c3a69","code":"referendum-what-is","kind":"faq","canonical_slug":"referendum-what-is","section":{"id":12,"code":"referendum","slug":"referendum","title":"Референдум"},"lang":"kk","question":"Референдум деген не","short_answer":"Референдум – тікелей заңды күші бар жалпыхалықтық дауыс беру. 18 жасқа толған әрбір азамат жеке және жасырын дауыс береді. Үш шарт: қатысу 50%-дан асуы, «Иә» дауысының басым болуы, өңірлердің кемінде үштен екісінде «Иә» басым болуы. Нәтиже міндетті – тек басқа референдум ғана оның күшін жоя алады.","blocks":{"answer_html":"<h2>Референдум дегеніміз не</h2>\n<p>Референдум – демократияның ең тікелей нысаны. Депутат сіздің орныңызға шешім қабылдамайды – сіз өзіңіз шешесіз.</p>\n<p><strong>Қалай жұмыс істейді:</strong></p>\n<ul>\n<li>Мемлекет мәселені дауыс беруге шығарады</li>\n<li>18 жасқа толған әрбір азамат учаскеге келеді</li>\n<li><strong>«Иә»</strong> немесе <strong>«Жоқ»</strong> деп дауыс береді – жасырын, жеке</li>\n<li>Нәтиженің <strong>тікелей заңды күші</strong> бар</li>\n</ul>\n<h2>Референдум заңды деп танылуы үшін үш шарт бар</h2>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Шарт</th>\n<th>Талап</th>\n<th>Орындалмаса не болады</th>\n</tr>\n</thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Қатысу</td>\n<td>Сайлаушылардың 50%-дан астамы</td>\n<td>Референдум болмады деп есептеледі</td>\n</tr>\n<tr>\n<td>Басымдық</td>\n<td>50%-дан астамы «Иә» деп дауыс берді</td>\n<td>Мәтін қабылданбайды</td>\n</tr>\n<tr>\n<td>Өңірлер</td>\n<td>≥2/3 өңірде «Иә» басымдығы</td>\n<td>Мәтін қабылданбайды</td>\n</tr>\n</tbody>\n</table>\n<h2>Нәтиженің заңды күші</h2>\n<p>Референдум нәтижесі:</p>\n<ul>\n<li><strong>Міндетті</strong> – ешбір мемлекеттік орган оны мойындамаудан бас тарта алмайды</li>\n<li><strong>Тек басқа референдум</strong> ғана оның күшін жоя алады</li>\n<li>Парламент немесе Президент референдум шешімін жай өзгерте алмайды</li>\n</ul>\n<h2>Қазақстанның референдум тарихы</h2>\n<ul>\n<li><strong>1995:</strong> Конституцияны қабылдау – 89% «Иә»</li>\n<li><strong>2022:</strong> Конституцияға өзгерістер – 77% «Иә», 68% қатысу</li>\n<li><strong>2026:</strong> 15 наурыз – референдум өтті</li>\n</ul>\n<h2>Неліктен маңызды</h2>\n<p>Конституция тек мемлекет органдарының шешімімен емес, азаматтардың тікелей еркімен бекітілгенде жоғары легитимдікке ие болады.</p>\n","facts_html":"<ul>\n<li>Референдум – тікелей заңды күші бар жалпыхалықтық дауыс беру</li>\n<li>Үш шарт: қатысу &gt;50%, «Иә» басымдығы, ≥2/3 өңірде «Иә»</li>\n<li>Нәтиже міндетті, тек басқа референдум оны жоя алады</li>\n<li>ҚР тарихы: 1995 (89% «Иә»), 2022 (77% «Иә», 68% қатысу), 2026 – 15 наурыз</li>\n</ul>\n","what_not_change_html":"","where_detailed_html":"","misconceptions_html":""},"updated_at":"2026-06-16T00:00:00+00:00","article_refs":[{"number":4,"title":"Бүкілхалықтық референдум"},{"number":35,"title":"Референдумға қатысу құқығы"},{"number":92,"title":"Референдумның өту шарттары"}],"entity_links":[{"type":"constitutional_article","number":4,"label":"Бап 4","title":"Бүкілхалықтық референдум","href":"/full-text?lang=kk#article-4"},{"type":"constitutional_article","number":35,"label":"Бап 35","title":"Референдумға қатысу құқығы","href":"/full-text?lang=kk#article-35"},{"type":"constitutional_article","number":92,"label":"Бап 92","title":"Референдумның өту шарттары","href":"/full-text?lang=kk#article-92"}],"source_records":[{"id":"constitution-2026-official","type":"constitution","url":"https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000","title":"Қазақстан Республикасы Конституциясы 2026 жылғы мәтінінің ресми жарияланымы","publisher":"«Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі","checked_at":"2026-07-16","reviewed_at":"2026-07-18","checked_at_label":"2026 жылғы 16 шілде"},{"id":"referendum-results-2026","type":"referendum_authority","url":"https://election.gov.kz/rus/news/releases/index.php?ID=10110","title":"2026 жылғы 15 наурыздағы республикалық референдумның алдын ала ресми қорытындысы","publisher":"Қазақстан Республикасының Орталық референдум комиссиясы","checked_at":"2026-07-16","reviewed_at":"2026-07-18","checked_at_label":"2026 жылғы 16 шілде"}],"verified_claims":[],"implementation_status":null,"source_schema_records":[{"@type":"CreativeWork","name":"Қазақстан Республикасы Конституциясы 2026 жылғы мәтінінің ресми жарияланымы","url":"https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000","publisher":{"@type":"Organization","name":"«Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі"},"dateModified":"2026-07-16"},{"@type":"CreativeWork","name":"2026 жылғы 15 наурыздағы республикалық референдумның алдын ала ресми қорытындысы","url":"https://election.gov.kz/rus/news/releases/index.php?ID=10110","publisher":{"@type":"Organization","name":"Қазақстан Республикасының Орталық референдум комиссиясы"},"dateModified":"2026-07-16"}],"source_citation_urls":["https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000","https://election.gov.kz/rus/news/releases/index.php?ID=10110"]}