{"faq_id":"a99eb3f6-600b-4fa1-8bb1-97bd1ffc3020","code":"local-self-government","kind":"faq","canonical_slug":"local-self-government","section":{"id":21,"code":"local","slug":"local","title":"Жергілікті басқару"},"lang":"kk","question":"Жергілікті өзін-өзі басқару жергілікті басқарудан қалай ерекшеленеді","short_answer":"Жергілікті басқару – жоғарыдан төменге қарай құрылған тік жүйе: орталық тағайындайтын әкімдер. Жергілікті өзін-өзі басқару – төменнен басталатын бастама: тұрғындар нені жөндеп, нені салу керегін өздері шешеді. 2021 жылдан бастап ауыл әкімдері тұрғындар сайлайды. 2026 жылғы Конституция өзін-өзі басқаруды конституциялық деңгейде бекітеді.","blocks":{"answer_html":"<h2>Екі термин – екі тәсіл</h2>\n<p><strong>Жергілікті басқару:</strong></p>\n<ul>\n<li>Жоғарыдан тігінен – әкімдер орталық тағайындайды немесе келіседі</li>\n<li>Астананың саясатын жергілікті жерде орындайды</li>\n<li>Республикалық бюджеттен қаржыландырылады</li>\n<li>Жоғарыдағы әкімге және Президентке есеп береді</li>\n</ul>\n<p><strong>Жергілікті өзін-өзі басқару:</strong></p>\n<ul>\n<li>Төменнен бастама – тұрғындар жергілікті мәселелерді өздері шешеді</li>\n<li>Нысандары: тұрғындар жиындары, қоғамдық кеңестер, сайланатын әкімдер</li>\n<li>Жергілікті бюджеттен қаржыландырылады</li>\n<li>Тұрғындарға есеп береді</li>\n</ul>\n<p><strong>Өмірден мысал:</strong> елді мекеніңіздегі жолды жөндеу мәселесін жергілікті өзін-өзі басқару органы шеше алады – ол тұрғындардың бастамасы мен жергілікті бюджет арқылы жүзеге асырылады, Астанадан нұсқаулықты күтпей-ақ.</p>\n<h2>Қазіргі жағдай мен Конституциядағы өзгерістер</h2>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th></th>\n<th>Бүгін</th>\n<th>Конституция (2026)</th>\n</tr>\n</thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Ауыл әкімдері</td>\n<td>Тұрғындар сайлайды (2021 жылдан)</td>\n<td>Сақталады</td>\n</tr>\n<tr>\n<td>Аудан, қала әкімдері</td>\n<td>Тағайындалады</td>\n<td>Сайланатын лауазымдар аясын кеңейту</td>\n</tr>\n<tr>\n<td>Конституциялық негіз</td>\n<td>Заң деңгейінде</td>\n<td>Конституциялық норма</td>\n</tr>\n</tbody>\n</table>\n<h2>Неліктен бұл маңызды</h2>\n<p>Жергілікті өзін-өзі басқару – демократияның күнделікті өмірдегі нысаны. Ол азаматтарға тікелей қоршаған ортасын – жолды, мектепті, абаттандыруды – басқаруға мүмкіндік береді.</p>\n","facts_html":"<ul>\n<li>Жергілікті басқару – жоғарыдан тігінен (тағайындалған әкімдер)</li>\n<li>Жергілікті өзін-өзі басқару – төменнен бастама (сайлаулар, жиындар, жергілікті бюджет)</li>\n<li>2021 жылдан – ауыл әкімдерінің сайланбалылығы, Конституция сайланбалылықты жоғары деңгейге кеңейтеді</li>\n<li>2026 жылғы Конституция өзін-өзі басқаруды конституциялық деңгейде бекітеді</li>\n</ul>\n","what_not_change_html":"","where_detailed_html":"","misconceptions_html":""},"updated_at":"2026-06-16T00:00:00+00:00","article_refs":[{"number":87,"title":"Жергілікті басқару және өзін-өзі басқару"},{"number":88,"title":"Жергілікті басқару және өзін-өзі басқару"},{"number":89,"title":"Жергілікті басқару және өзін-өзі басқару"},{"number":90,"title":"Жергілікті басқару және өзін-өзі басқару"},{"number":91,"title":"Жергілікті басқару және өзін-өзі басқару"}],"entity_links":[{"type":"constitutional_article","number":87,"label":"Бап 87","title":"Жергілікті басқару және өзін-өзі басқару","href":"/full-text?lang=kk#article-87"},{"type":"constitutional_article","number":88,"label":"Бап 88","title":"Жергілікті басқару және өзін-өзі басқару","href":"/full-text?lang=kk#article-88"},{"type":"constitutional_article","number":89,"label":"Бап 89","title":"Жергілікті басқару және өзін-өзі басқару","href":"/full-text?lang=kk#article-89"},{"type":"constitutional_article","number":90,"label":"Бап 90","title":"Жергілікті басқару және өзін-өзі басқару","href":"/full-text?lang=kk#article-90"},{"type":"constitutional_article","number":91,"label":"Бап 91","title":"Жергілікті басқару және өзін-өзі басқару","href":"/full-text?lang=kk#article-91"}],"source_records":[{"id":"constitution-2026-official","type":"constitution","url":"https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000","title":"Қазақстан Республикасы Конституциясы 2026 жылғы мәтінінің ресми жарияланымы","publisher":"«Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі","checked_at":"2026-07-16","reviewed_at":"2026-07-18","checked_at_label":"2026 жылғы 16 шілде"}],"verified_claims":[],"implementation_status":null,"source_schema_records":[{"@type":"CreativeWork","name":"Қазақстан Республикасы Конституциясы 2026 жылғы мәтінінің ресми жарияланымы","url":"https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000","publisher":{"@type":"Organization","name":"«Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі"},"dateModified":"2026-07-16"}],"source_citation_urls":["https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000"]}