{"faq_id":"3bcc7289-65f4-4b45-a6f1-b07989ea63f7","code":"local-government","kind":"faq","canonical_slug":"local-government","section":{"id":20,"code":"power","slug":"power","title":"Билік"},"lang":"kk","question":"Жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару","short_answer":"Жергілікті басқару – өңірлердегі әкімдіктер мен мәслихаттар жүйесі. Жаңа Конституция унитарлық мемлекетті сақтайды, бірақ өңірлердің рөлін күшейтеді: мәслихаттардың өкілеттігі артып, әкімдерге бақылау күшейеді.","blocks":{"answer_html":"<h2>Жергілікті басқару деңгейлері</h2>\n<p><strong>Әкімшілік-аумақтық бөлініс:</strong></p>\n<ul>\n<li><strong>Облыстар</strong></li>\n<li><strong>Республикалық маңызы бар қалалар</strong> – Астана, Алматы, Шымкент</li>\n<li><strong>Аудандар</strong></li>\n<li><strong>Облыстық маңызы бар қалалар</strong></li>\n<li><strong>Ауылдық округтер</strong></li>\n</ul>\n<h2>Әкімдіктер – жергілікті атқарушы органдар</h2>\n<p><strong>Әкімдер:</strong></p>\n<ul>\n<li><strong>Облыстар мен республикалық маңызы бар қалалардың әкімдері</strong> – Президент мәслихаттардың келісімімен тағайындайды</li>\n<li><strong>Аудандар мен облыстық маңызы бар қалалардың әкімдері</strong> – облыс әкімі мәслихаттардың келісімімен тағайындайды</li>\n<li><strong>Ауылдық округ әкімдері</strong> – аудан әкімі тағайындайды</li>\n</ul>\n<p><strong>Әкімдіктердің функциялары:</strong></p>\n<ul>\n<li>Жергілікті бюджетті орындау</li>\n<li>Коммуналдық меншікті басқару</li>\n<li>Қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету</li>\n<li>Әлеуметтік инфрақұрылымды дамыту (мектептер, ауруханалар, жолдар)</li>\n<li>Кәсіпкерлікті қолдау</li>\n</ul>\n<h2>Мәслихаттар – жергілікті өкілді органдар</h2>\n<p><strong>Мәслихаттарды</strong> тиісті аумақтардың азаматтары <strong>5 жыл мерзімге</strong> сайлайды.</p>\n<p><strong>Мәслихаттардың өкілеттіктері:</strong></p>\n<ul>\n<li>Жергілікті бюджетті және оның орындалуы туралы есепті бекіту</li>\n<li>Әлеуметтік-экономикалық даму жоспарларын бекіту</li>\n<li>Әкімді тағайындауға келісім беру</li>\n<li>Әкімнің есептерін тыңдау</li>\n<li>Жергілікті маңызы бар мәселелер бойынша шешім қабылдау</li>\n</ul>\n<h2>Әкімге сенімсіздік білдіру</h2>\n<p>Мәслихат әкімге сенімсіздік білдіре алады. Мұндай жағдайда:</p>\n<ul>\n<li>Әкімді жоғары тұрған орган босатады</li>\n<li>Егер мәслихат бір жыл ішінде екі рет сенімсіздік білдірсе, Президент мәслихатты тарата алады</li>\n</ul>\n<h2>Орталықтандыру мен орталықсыздандыру теңгерімі</h2>\n<p><strong>Қазақстан – унитарлық мемлекет</strong>, бірақ жаңа Конституция өңірлердің рөлін күшейтеді:</p>\n<ul>\n<li><strong>Мәслихаттардың өкілеттіктері кеңейеді</strong></li>\n<li><strong>Қаржылық орталықсыздандыру күшейеді</strong></li>\n<li><strong>Азаматтардың қатысуы ұлғаяды</strong> – қоғамдық тыңдаулар, жергілікті петициялар</li>\n</ul>\n<p>Сонымен бірге <strong>атқарушы биліктің тік бағыныс жүйесі</strong> сақталады – әкімдер жоғары тұрған органдар мен Президентке есеп береді.</p>\n","facts_html":"<ul>\n<li>Жергілікті басқару – азаматтарға ең жақын билік деңгейі</li>\n<li>Нақты қызметтер: жолдар, мектептер, емханалар, қоғамдық көлік, сумен жабдықтау</li>\n<li>Жергілікті бюджет, инфрақұрылым және коммуналдық шаруашылық осы деңгейде шешіледі</li>\n<li>Жаңа Конституция жергілікті өзін-өзі басқарудың өкілеттіктерін кеңейтеді</li>\n</ul>\n","what_not_change_html":"","where_detailed_html":"","misconceptions_html":""},"updated_at":"2026-06-30T00:00:00+00:00","article_refs":[{"number":87,"title":"Жергілікті басқару және өзін-өзі басқару"},{"number":88,"title":"Жергілікті басқару және өзін-өзі басқару"},{"number":89,"title":"Жергілікті басқару және өзін-өзі басқару"},{"number":90,"title":"Жергілікті басқару және өзін-өзі басқару"},{"number":91,"title":"Жергілікті басқару және өзін-өзі басқару"}],"entity_links":[{"type":"constitutional_article","number":87,"label":"Бап 87","title":"Жергілікті басқару және өзін-өзі басқару","href":"/full-text?lang=kk#article-87"},{"type":"constitutional_article","number":88,"label":"Бап 88","title":"Жергілікті басқару және өзін-өзі басқару","href":"/full-text?lang=kk#article-88"},{"type":"constitutional_article","number":89,"label":"Бап 89","title":"Жергілікті басқару және өзін-өзі басқару","href":"/full-text?lang=kk#article-89"},{"type":"constitutional_article","number":90,"label":"Бап 90","title":"Жергілікті басқару және өзін-өзі басқару","href":"/full-text?lang=kk#article-90"},{"type":"constitutional_article","number":91,"label":"Бап 91","title":"Жергілікті басқару және өзін-өзі басқару","href":"/full-text?lang=kk#article-91"}],"source_records":[{"id":"constitution-2026-official","type":"constitution","url":"https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000","title":"Қазақстан Республикасы Конституциясы 2026 жылғы мәтінінің ресми жарияланымы","publisher":"«Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі","checked_at":"2026-07-16","reviewed_at":"2026-07-18","checked_at_label":"2026 жылғы 16 шілде"}],"verified_claims":[],"implementation_status":null,"source_schema_records":[{"@type":"CreativeWork","name":"Қазақстан Республикасы Конституциясы 2026 жылғы мәтінінің ресми жарияланымы","url":"https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000","publisher":{"@type":"Organization","name":"«Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі"},"dateModified":"2026-07-16"}],"source_citation_urls":["https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000"]}