{"faq_id":"1d26305b-02d8-4471-a338-21d4625a7a91","code":"local-akim-role","kind":"faq","canonical_slug":"local-akim-role","section":{"id":21,"code":"local","slug":"local","title":"Жергілікті басқару"},"lang":"kk","question":"Әкім кім және оның Конституциямен байланысы қандай","short_answer":"Әкім – жергілікті атқарушы биліктің басшысы: жолдарды, мектептерді, ауруханаларды, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылықты, жер мәселелерін басқарады. Ауыл әкімдерін 2021 жылдан бері тұрғындар сайлайды. Жоба сайланбалылықты жоғары деңгейлерге де кеңейтіп, мәслихат алдындағы есептілікті күшейтеді. Әкім «патша» емес – оның бюджетін мәслихат бақылайды.","blocks":{"answer_html":"<h2>Әкім кім</h2>\n<p>Әкім сіздің өңіріңізді, қалаңызды немесе ауданыңызды басқарады. Жол, мектеп, аурухана, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жер мәселелері соған байланысты.</p>\n<h2>Қазір әкімдер қалай тағайындалады</h2>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Деңгей</th>\n<th>Қалай</th>\n</tr>\n</thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Облыстар мен республикалық маңызы бар қалалар</td>\n<td>Президент мәслихаттың келісімімен тағайындайды</td>\n</tr>\n<tr>\n<td>Аудандар мен облыстық маңызы бар қалалар</td>\n<td>Облыс әкімі тағайындайды</td>\n</tr>\n<tr>\n<td>Ауылдар мен кенттер</td>\n<td><strong>Тұрғындар сайлайды</strong> (2021 жылдан бері)</td>\n</tr>\n</tbody>\n</table>\n<h2>2026 жылғы Конституция нені өзгертеді</h2>\n<ul>\n<li><strong>Сайланбалылық кеңейеді</strong> – тағы да көбірек деңгей тікелей сайлауға көшеді</li>\n<li><strong>Мәслихатқа есептілік күшейеді</strong> – әкім тұрақты түрде есеп беруге міндетті болады</li>\n<li>Мәслихат бақылаудың анағұрлым пәрменді тетіктеріне ие болады</li>\n</ul>\n<h2>Әкім мен мәслихат – өзара байланыс</h2>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th></th>\n<th>Әкім</th>\n<th>Мәслихат</th>\n</tr>\n</thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Қызметі</td>\n<td>Басқарады (атқарушы билік)</td>\n<td>Бақылайды (өкілді билік)</td>\n</tr>\n<tr>\n<td>Бюджет</td>\n<td>Орындайды</td>\n<td>Бекітеді</td>\n</tr>\n<tr>\n<td>Бағдарламалар</td>\n<td>Әзірлейді</td>\n<td>Бекітеді</td>\n</tr>\n<tr>\n<td>Есептілік</td>\n<td>Есеп береді</td>\n<td>Бағалайды</td>\n</tr>\n<tr>\n<td><strong>Мысал:</strong> әкім жол жөндеуге жауапты. Мәслихат 10 км жолды жөндеуге бюджет бекітті. Егер 5 км ғана жөнделіп, ақша таусылса – мәслихат түсініктеме талап етеді.</td>\n<td></td>\n<td></td>\n</tr>\n</tbody>\n</table>\n<h2>Әкім нашар жұмыс істесе не істеу керек</h2>\n<ul>\n<li><strong>мәслихатқа</strong> жүгіну – өтінішті тіркеп, қарау тәртібін нақтылау</li>\n<li><strong>прокуратураға</strong> шағым беру</li>\n<li>құқықтарыңыз бұзылса, <strong>сотқа</strong> жүгіну</li>\n</ul>\n","facts_html":"<ul>\n<li>Әкім – жергілікті атқарушы биліктің басшысы (жолдар, мектептер, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жер)</li>\n<li>Ауыл әкімдерін тұрғындар 2021 жылдан бері сайлайды – Конституция бұл тәртіпті жоғары деңгейлерге де кеңейтеді</li>\n<li>Әкім мәслихатқа есеп береді: мәслихат бюджетті бекітіп, есепті тыңдайды</li>\n<li>Әкімнің іс-әрекетіне мәслихатқа, прокуратураға және сотқа шағымдануға болады</li>\n</ul>\n","what_not_change_html":"","where_detailed_html":"","misconceptions_html":""},"updated_at":"2026-06-16T00:00:00+00:00","article_refs":[{"number":87,"title":"Жергілікті мемлекеттік басқару"},{"number":89,"title":"Әкім"},{"number":90,"title":"Мәслихаттар мен әкімдердің актілері"}],"entity_links":[{"type":"constitutional_article","number":87,"label":"Бап 87","title":"Жергілікті мемлекеттік басқару","href":"/full-text?lang=kk#article-87"},{"type":"constitutional_article","number":89,"label":"Бап 89","title":"Әкім","href":"/full-text?lang=kk#article-89"},{"type":"constitutional_article","number":90,"label":"Бап 90","title":"Мәслихаттар мен әкімдердің актілері","href":"/full-text?lang=kk#article-90"}],"source_records":[{"id":"constitution-2026-official","type":"constitution","url":"https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000","title":"Қазақстан Республикасы Конституциясы 2026 жылғы мәтінінің ресми жарияланымы","publisher":"«Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі","checked_at":"2026-07-16","reviewed_at":"2026-07-18","checked_at_label":"2026 жылғы 16 шілде"}],"verified_claims":[],"implementation_status":null,"source_schema_records":[{"@type":"CreativeWork","name":"Қазақстан Республикасы Конституциясы 2026 жылғы мәтінінің ресми жарияланымы","url":"https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000","publisher":{"@type":"Organization","name":"«Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі"},"dateModified":"2026-07-16"}],"source_citation_urls":["https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000"]}