{"faq_id":"4983b24e-431e-451d-b658-dfa0f63da9fb","code":"constitution-levels-of-law","kind":"faq","canonical_slug":"constitution-levels-of-law","section":{"id":23,"code":"about","slug":"about","title":"Конституция туралы"},"lang":"kk","question":"Заңдардың түрлері қандай және олар бір-бірімен қалай байланысады","short_answer":"Иерархия: Конституция → конституциялық заңдар → заңдар → жарлықтар → қаулылар → бұйрықтар. Егер төменгі деңгейдегі акт жоғары деңгейдегі актіге қайшы келсе, ол қолданылмайды. Конституция – ең жоғары деңгейде.","blocks":{"answer_html":"<p>Заңдардың бәрі бірдей деңгейде емес. Құқықтық жүйеде нақты иерархия бар, оның шыңында – Конституция.</p>\n<h2>Құқықтық актілер иерархиясы</h2>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Деңгей</th>\n<th>Бұл не</th>\n<th>Кім қабылдайды</th>\n</tr>\n</thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>1. Конституция</td>\n<td>Негізгі заң</td>\n<td>Халық (референдум)</td>\n</tr>\n<tr>\n<td>2. Конституциялық заңдар</td>\n<td>Конституцияда тікелей аталған мәселелер бойынша заңдар</td>\n<td>Құрылтай (2/3 дауыспен)</td>\n</tr>\n<tr>\n<td>3. Заңдар</td>\n<td>Заңнаманың негізгі бөлігі</td>\n<td>Құрылтай (жай көпшілікпен)</td>\n</tr>\n<tr>\n<td>4. Президент жарлықтары</td>\n<td>Мемлекет басшысының нормативтік актілері</td>\n<td>Президент</td>\n</tr>\n<tr>\n<td>5. Үкімет қаулылары</td>\n<td>Атқарушы билік актілері</td>\n<td>Үкімет</td>\n</tr>\n<tr>\n<td>6. Министрліктердің бұйрықтары</td>\n<td>Ведомстволық актілер</td>\n<td>Министрлер</td>\n</tr>\n<tr>\n<td>7. Мәслихат шешімдері</td>\n<td>Жергілікті нормативтік актілер</td>\n<td>Мәслихаттар</td>\n</tr>\n</tbody>\n</table>\n<h2>Басымдық қағидасы</h2>\n<p>Егер төменгі деңгейдегі акт жоғары деңгейдегі актіге қайшы келсе – <strong>жоғарысы қолданылады</strong>:</p>\n<ul>\n<li>Министрдің бұйрығы заңға қайшы келе алмайды.</li>\n<li>Заң конституциялық заңға қайшы келе алмайды.</li>\n<li>Ешбір акт Конституцияға қайшы келе алмайды.</li>\n</ul>\n<h2>Мұны практикада не үшін білу керек</h2>\n<p>Мысалы, жергілікті шенеунік ведомстволық бұйрыққа сүйеніп, Конституция кепілдік берген құқығыңыздан айырады делік. Ондай бұйрықтың <strong>күші болмайды</strong>. Сіз:</p>\n<ul>\n<li>сотқа шағымдана аласыз;</li>\n<li>прокуратураға жүгіне аласыз;</li>\n<li>егер мәселе заңның өзінде болса, Конституциялық Сотқа жүгіне аласыз.</li>\n</ul>\n<h2>Конституциялық заңдар – ерекше деңгей</h2>\n<p>Конституциялық заңдар Конституцияда тікелей аталған мәселелер бойынша қабылданады: Президент туралы, Құрылтай туралы, соттар туралы, референдум туралы. Оларды қабылдау үшін <strong>білікті көпшілік</strong> – депутаттардың кемінде 2/3 дауысы қажет. Сондықтан оларды жай заңға қарағанда өзгерту қиынырақ.</p>\n","facts_html":"<ul>\n<li>Конституция – ең жоғарғы акт, иерархияның шыңында</li>\n<li>Жоғарғы деңгейдегіге қайшы төменгі акт қолданылмайды</li>\n<li>Конституциялық заңдар Құрылтайдың 2/3 дауысын талап етеді</li>\n<li>Иерархия – сіздің құқықтарыңызды қорғаудың практикалық құралы</li>\n</ul>\n","what_not_change_html":"","where_detailed_html":"","misconceptions_html":""},"updated_at":"2026-06-16T00:00:00+00:00","article_refs":[{"number":5,"title":"Қолданыстағы құқық және Конституцияның басымдығы"},{"number":60,"title":"Заңнамалық реттеу нысандары"},{"number":61,"title":"Заңдар және конституциялық заңдар"},{"number":90,"title":"Жергілікті нормативтік актілер"}],"entity_links":[{"type":"constitutional_article","number":5,"label":"Бап 5","title":"Қолданыстағы құқық және Конституцияның басымдығы","href":"/full-text?lang=kk#article-5"},{"type":"constitutional_article","number":60,"label":"Бап 60","title":"Заңнамалық реттеу нысандары","href":"/full-text?lang=kk#article-60"},{"type":"constitutional_article","number":61,"label":"Бап 61","title":"Заңдар және конституциялық заңдар","href":"/full-text?lang=kk#article-61"},{"type":"constitutional_article","number":90,"label":"Бап 90","title":"Жергілікті нормативтік актілер","href":"/full-text?lang=kk#article-90"}],"source_records":[{"id":"constitution-2026-official","type":"constitution","url":"https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000","title":"Қазақстан Республикасы Конституциясы 2026 жылғы мәтінінің ресми жарияланымы","publisher":"«Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі","checked_at":"2026-07-16","reviewed_at":"2026-07-18","checked_at_label":"2026 жылғы 16 шілде"}],"verified_claims":[],"implementation_status":null,"source_schema_records":[{"@type":"CreativeWork","name":"Қазақстан Республикасы Конституциясы 2026 жылғы мәтінінің ресми жарияланымы","url":"https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000","publisher":{"@type":"Organization","name":"«Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі"},"dateModified":"2026-07-16"}],"source_citation_urls":["https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000"]}