[{"slug":"transition-what-changes-july","code":"transition-what-changes-july","kind":"faq","question":"2026 жылғы 1 шілдеде не өзгерді","short_answer":"2026 жылғы 1 шілдеден бастап Конституция күшінде. Цифрлық құқықтардың жаңа тұжырымдары және 18-баптағы ұстап алу кепілдіктері қолданылады. Өтініш жасау құқығы сақталған, ал петициялар ӘРПК-нің бөлек рәсімімен қаралады.","section":{"code":"post_referendum","title":"Қазір өзекті"}},{"slug":"transition-new-institutions","code":"transition-new-institutions","kind":"faq","question":"Қандай жаңа институттар келесі кезеңде іске қосылады","short_answer":"Ерлан Қарин 2026 жылғы 31 тамызда № 1417 Жарлықпен Вице-президент болып тағайындалды. Халық Кеңесі туралы заң күшінде; Хатшылығы 2 шілдеде құрылды. Азаматтар Конституциялық сотқа 2023 жылдан бері жүгіне алады.","section":{"code":"post_referendum","title":"Қазір өзекті"}},{"slug":"kurultai-election-2026","code":"kurultai-election-2026","kind":"faq","question":"2026 жылғы Құрылтай сайлауы туралы қазір не белгілі","short_answer":"Құрылтай сайлауы 2026 жылғы 23 тамызда өтті. ОСК қорытындыны 25 тамызда жариялады; алғашқы сессия 28 тамызда ашылды. Құрылтай – 145 депутаты бар бір палаталы парламент.","section":{"code":"post_referendum","title":"Қазір өзекті"}},{"slug":"law-on-kurultai","code":"law-on-kurultai","kind":"faq","question":"Құрылтай туралы заң – нөлден жаңа парламент","short_answer":"Құрылтай туралы заңға 2026 жылғы 5 маусымда қол қойылды. Ол пропорционалды жүйе бойынша сайланатын 145 депутаты бар бір палаталы парламентті бекітеді, ал 1 шілдеде Президент алғашқы сайлауды өткізу туралы жарлыққа қол қойды. Құрылтай депутаттарының сайлауы 2026 жылғы 23 тамызда өтті.","section":{"code":"constitutional_laws","title":"Конституциялық заңдар"}},{"slug":"kurultai","code":"kurultai","kind":"faq","question":"Құрылтай – Қазақстанның жаңа парламенті","short_answer":"Құрылтай – Қазақстан Республикасының бір палаталы парламенті. Жаңа Конституция қос палаталы құрылымды (Сенат + Мәжіліс) пропорционалды өкілдікке негізделген 145 депутаты бар бірыңғай органмен алмастырады.","section":{"code":"power","title":"Билік"}},{"slug":"constitutional-court","code":"constitutional-court","kind":"faq","question":"Конституциялық Сот","short_answer":"Конституциялық Сот – конституциялық бақылауды жүзеге асыратын тәуелсіз орган. Азамат оның конституциялық құқықтарына тікелей әсер еткен нормативтік құқықтық актіні даулауы мүмкін, алайда мұндай өтінішке конституциялық заңда көзделген жарамдылық талаптары қолданылады.","section":{"code":"power","title":"Билік"}},{"slug":"rights-basic-list","code":"rights-basic-list","kind":"faq","question":"Конституция қандай құқықтарға кепілдік береді","short_answer":"Конституция адамның негізгі жеке, саяси, әлеуметтік және цифрлық құқықтарына кепілдік береді. Төменде 2026 жылғы Конституция нені тікелей қорғайтыны, қандай кепілдіктер күшейгені және құқық бұзылса қайда жүгінуге болатыны көрсетілген.","section":{"code":"rights","title":"Құқықтар"}},{"slug":"rights-how-to-protect","code":"rights-how-to-protect","kind":"faq","question":"Конституциялық құқықтарыңызды қалай қорғауға болады","short_answer":"Құқық бұзылса, қайда жүгіну жағдайға байланысты: сотқа ма, Конституциялық сотқа ма, омбудсменге ме, әлде прокуратураға ма. Төменде қай жолды таңдау дұрыс, нені алдын ала дайындау қажет және неден бастаған жөн екені қысқа түсіндіріледі.","section":{"code":"rights","title":"Құқықтар"}},{"slug":"vice-president","code":"vice-president","kind":"faq","question":"Қазақстан Республикасының Вице-президенті","short_answer":"Вице-президент – Қазақстанның конституциялық жүйесіндегі жаңа институт. Бұл лауазым атқарушы биліктің үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету және мемлекеттік органдардың жұмысын үйлестіру үшін енгізіледі. Вице-президент Президенттің тапсырмасы бойынша әрекет етеді және дербес билік өкілеттіктеріне ие емес.","section":{"code":"power","title":"Билік"}},{"slug":"president","code":"president","kind":"faq","question":"Қазақстан Республикасының Президенті","short_answer":"Президент – мемлекеттің басшысы, Конституцияның, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының кепілі. Жаңа Конституция президенттік басқару нысанын сақтайды, бірақ тежемелік әрі тепе-теңдік жүйесін күшейтеді: енді бірқатар негізгі тағайындаулар Құрылтайдың келісімімен жүзеге асады.","section":{"code":"power","title":"Билік"}},{"slug":"government","code":"government","kind":"faq","question":"Қазақстан Республикасының Үкіметі","short_answer":"Үкімет – жоғары атқарушы орган. Ол экономиканы және әлеуметтік саланы басқарады, азаматтардың құқықтарының іске асуын қамтамасыз етеді. Үкіметті Президент қалыптастырады, ал ол Президентке де, Құрылтайға да есеп береді.","section":{"code":"power","title":"Билік"}},{"slug":"local-government","code":"local-government","kind":"faq","question":"Жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару","short_answer":"Жергілікті басқару – өңірлердегі әкімдіктер мен мәслихаттар жүйесі. Жаңа Конституция унитарлық мемлекетті сақтайды, бірақ өңірлердің рөлін күшейтеді: мәслихаттардың өкілеттігі артып, әкімдерге бақылау күшейеді.","section":{"code":"power","title":"Билік"}}]